Molykote 33 jest rodziną białych smarów plastycznych do węzłów, które muszą dać się uruchomić i pracować mimo głębokiego wychłodzenia. Występuje w dwóch odmianach: 33 Light o klasie konsystencji około NLGI 1 i 33 Medium o klasie około NLGI 2. Obie opierają się na oleju silikonowym i mydle litowym, nie zawierają stałych składników smarnych jako elementu receptury i są przewidziane do lekkich obciążeń w parach metal/metal oraz metal/tworzywo. Zakres temperatur pracy podany w kartach obu wersji wynosi od −73°C do +180°C. Najważniejsza różnica dotyczy miękkości smaru i zachowania przy rozprowadzaniu oraz utrzymywaniu w węźle.
Skład i mechanizm smarowania
Fazą olejową obu produktów jest olej silikonowy, a zagęszczaczem mydło litowe. W opisach produktów podano lepkość oleju bazowego 76 mm²/s przy 40°C; w kartach technicznych znajduje się też wynik 100 mm²/s przy 25°C. Te dwie liczby odnoszą się do różnych temperatur pomiaru i nie należy ich ze sobą utożsamiać. Silikonowa baza sprzyja zachowaniu ruchliwości w zimnie i odporności na utlenianie, natomiast struktura zagęszczacza zatrzymuje olej w pobliżu powierzchni tarcia. Brak wypełniacza stałego odróżnia te produkty od past montażowych.
Molykote 33 Light — bardziej miękka odmiana
Light ma konsystencję około NLGI 1 i penetrację po ugniataniu 300–340 mm/10. Łatwiej rozprowadza się w delikatnym węźle i może zmniejszać opory przy małym momencie napędu. W badaniu przy −73°C moment początkowego ruszenia wyniósł 0,095 Nm, a po 20 minutach pracy 0,030 Nm. Są to wyniki określonego stanowiska, nie momenty przewidziane dla każdego rzeczywistego silnika. Przewagę miększej wersji warto oceniać tam, gdzie ruch rozpoczyna się po długim postoju na mrozie, a nawet niewielki dodatkowy opór byłby istotny.
Molykote 33 Medium — odmiana o konsystencji NLGI 2
Medium ma penetrację po ugniataniu 260–300 mm/10 i klasę około NLGI 2. Jest bardziej zwarty niż Light, co może ułatwiać utrzymanie warstwy w otwartym punkcie lub przy typowym wypełnieniu łożyska, jeśli pozwala na to konstrukcja. W badaniu przy −73°C zanotowano moment ruszenia 0,207 Nm, a po 20 minutach 0,032 Nm. Większy wynik początkowy niż w przypadku Light odzwierciedla zachowanie badanej próbki, nie stanowi stałej różnicy momentu dla wszystkich mechanizmów.
Porównanie danych technicznych
| Parametr i warunki badania | 33 Light | 33 Medium |
|---|---|---|
| Baza / zagęszczacz | Olej silikonowy / mydło litowe | Olej silikonowy / mydło litowe |
| Kolor | Biały | Biały |
| Klasa konsystencji | Około NLGI 1 | Około NLGI 2 |
| Penetracja po ugniataniu, ISO 2137 | 300–340 mm/10 | 260–300 mm/10 |
| Lepkość oleju bazowego przy 25°C, DIN 51562 | 100 mm²/s | 100 mm²/s |
| Gęstość przy 25°C, ISO 2811 | 0,98 g/cm³ | 0,98 g/cm³ |
| Zakres temperatur pracy | −73 do +180°C | −73 do +180°C |
| Moment początkowy przy −73°C, ASTM D1478 | 0,095 Nm | 0,207 Nm |
| Moment po 20 minutach przy −73°C, ASTM D1478 | 0,030 Nm | 0,032 Nm |
| Wydzielanie oleju przy 150°C przez 24 h, ASTM D6184 | Nie więcej niż 5,5% | Nie więcej niż 4,5% |
| Odparowanie przy 150°C przez 24 h, ASTM D6184 | Nie więcej niż 3,5% | Nie więcej niż 3,5% |
| Separacja oleju przy 40°C przez 7 dni, DIN 51817 | 5,8% | 0,9% |
| Obciążenie zespawania, próba czterokulowa, DIN 51350 cz. 4 | 1400 N | 1400 N |
| Orientacyjna maksymalna wartość Dn | 250 000 mm/min | 200 000 mm/min |
| Magazynowanie w nieotwartym opakowaniu przy 0–40°C | 60 miesięcy od produkcji | 60 miesięcy od produkcji |
Wartości te są typowymi wynikami metod badawczych, a nie granicami gwarantowanymi dla dowolnego projektu. Czterokulowe 1400 N nie oznacza dopuszczalnego obciążenia łożyska. Wskaźnik Dn oblicza się z wymiaru charakterystycznego łożyska i obrotów, ale sama liczba z tabeli nie kwalifikuje układu bez uwzględnienia konstrukcji, temperatury i ilości środka. Górna granica +180°C dotyczy warunków pracy smaru; punkt kroplenia Light co najmniej +190°C jest odrębnym wynikiem badania i nie rozszerza zakresu eksploatacji.
Łożyska toczne w chłodzie
Łożysko toczne w wentylatorze, napędzie rolek lub małym silniku może pozostawać długo w zimnym magazynie i być uruchamiane od razu po podaniu zasilania. Wtedy chwilowy opór smaru ma duże znaczenie. Light bywa punktem wyjścia, gdy dostępny moment rozruchowy jest bardzo mały, a Medium, gdy istotne jest utrzymanie konsystencji w typowym łożysku. Dobór obejmuje także wymiary, prędkość, luz wewnętrzny, typ uszczelki i położenie wału. Wymaganej ilości smaru nie wyznacza sama nazwa produktu.
Przepełnienie łożyska może spowodować mieszanie smaru, wzrost temperatury i oporu. Szczególnie w silniku o małej mocy nadmierny opór rozruchu może być większym problemem niż przy dużej maszynie. Przed wymianą środka trzeba ustalić, czy łożysko jest fabrycznie zamknięte i czy w ogóle przewidziano jego ponowne smarowanie. W wymiennym łożysku otwartym usunąć poprzedni smar, oczyścić komorę i dobrać ilość według instrukcji urządzenia. Po uruchomieniu obserwować temperaturę oraz hałas w całym cyklu pracy.
Rolki, przenośniki i transport
W urządzeniu rolkowym, przenośniku chłodniczym lub mechanizmie przesuwu istotne są liczne punkty tarcia rozmieszczone na dużej przestrzeni. Część rolek pracuje blisko zimnego produktu lub powietrza z chłodnicy, a część w cieplejszej strefie napędu. Molykote 33 może być rozważany w łożyskach i tulejach tych zespołów, jeśli obciążenie pozostaje lekkie, a materiały i zakres temperatur są zgodne z wymaganiami. Jednolity smar w różnych punktach może uprościć serwis, lecz każdy punkt nadal wymaga własnej oceny prędkości i szczelności.
Chłodnictwo, zamrażarki i układy klimatyzacyjne
W urządzeniach chłodniczych i zamrażarkach smar może pracować przy powtarzalnym ochładzaniu i ogrzewaniu. Dotyczy to rolek drzwi, łożysk wentylatorów, prowadnic oraz niewielkich napędów pomocniczych. Przy doborze należy odróżnić temperaturę powietrza w komorze od temperatury samego łożyska, ogrzewanego przez silnik lub tarcie. W urządzeniu otwieranym wielokrotnie w ciągu dnia dochodzi jeszcze wilgoć, która skrapla się i zamarza. Smar nie usuwa mechanicznego blokowania przez lód.
Przewody i linki sterownicze
Linka w pancerzu, dźwignia lub przewód sterowniczy mogą wymagać płynnego ruchu nawet wtedy, gdy układ przez wiele godzin nie był poruszany. Molykote 33 wymieniono wśród środków do takich mechanizmów. Smarowanie powinno docierać do rzeczywistego styku, a nie tylko do końcówki przewodu. Trzeba sprawdzić materiał pancerza, tworzywo wkładki, elastomery i warunki uszczelnienia. Jeżeli przewód fabrycznie zawiera inny smar, nie należy bez oceny dolewać nowego produktu do zamkniętej osłony.
Silniki elektryczne i mechanizmy napędowe
W małych silnikach elektrycznych stosowanych w chłodzie ważna jest zdolność do rozruchu z ograniczonym momentem. Smar w łożysku może wpływać na pobór prądu, temperaturę uzwojeń i czas osiągnięcia nominalnej prędkości. Obie wersje 33 są wymieniane w zastosowaniach związanych z silnikami, ale decyzja zależy od typu łożyska i jego prędkości. Wartość Dn z tabeli jest tylko wskaźnikiem wstępnej oceny; nie wolno przenosić jej bezpośrednio na każdy rodzaj silnika.
Sprzęt fotograficzny, optyczny i pomiarowy
Mechanizmy nastawcze obiektywów, aparatury optycznej oraz przyrządów pomiarowych mają często niewielkie siły napędowe, ciasne tolerancje i elementy z tworzywa. W niskiej temperaturze zbyt duży moment tarcia utrudnia płynne ustawienie lub opóźnia pracę małego napędu. Light może być punktem wyjścia tam, gdzie priorytetem jest lekki ruch, a Medium tam, gdzie konstrukcja wymaga bardziej zwartej warstwy. Ostateczny wybór powinien wynikać z pomiaru oporu i dokładności po wychłodzeniu oraz po starzeniu.
Łożyska ślizgowe, tuleje i prowadnice
W tulei ślizgowej wał współpracuje z powierzchnią panewki bez elementów tocznych. Smar może zmniejszać tarcie przy ruchu wolnym, wahliwym lub przerywanym, także przy rozruchu na mrozie. Wybór odmiany zależy od luzu, nacisku i sposobu zatrzymania produktu. Light łatwiej penetruje wąską strefę, Medium może lepiej pozostawać w bardziej otwartym punkcie. W każdym przypadku lekki zakres obciążenia produktu jest granicą doboru; silnie obciążona tuleja wymaga odrębnej oceny nośności.
Tworzywa sztuczne i elastomery
Obie odmiany opisano jako zgodne z większością tworzyw, a informacje o zastosowaniach obejmują także gumę i elastomery. Nie oznacza to pełnej zgodności ze wszystkimi recepturami. W obrębie jednego oznaczenia polimeru mogą występować odmienne plastyfikatory, napełniacze i naprężenia wewnętrzne. Próba na próbce lub gotowym elemencie powinna uwzględniać czas, temperaturę i rzeczywiste obciążenie. Należy obserwować zmianę masy, wymiarów, twardości, wyglądu i siły uszczelniania.
Jak interpretować próbę przy −73°C?
Moment początkowy 0,095 Nm dla Light i 0,207 Nm dla Medium zmierzono w określonej metodzie przy −73°C. Po 20 minutach wyniki wynosiły odpowiednio 0,030 i 0,032 Nm. Pokazuje to, że opór początkowy i opór po rozprowadzeniu środka mogą się znacząco różnić. Nie jest to jednak obietnica, że konkretny napęd uruchomi się przy −73°C: uszczelnienia, luz, obciążenie, zasilanie i tolerancje mogą zdominować wynik. Test gotowego mechanizmu w jego rzeczywistym położeniu pozostaje konieczny.
Odporność na wodę i utlenianie
Odporność na wodę jest korzystna przy wilgoci, kondensacji i okazjonalnych rozbryzgach. Olej silikonowy dobrze znosi utlenianie, co pomaga zachować właściwości przy długim okresie pracy lub magazynowania. Medium ma w próbie utleniania przy 99°C przez 100 godzin spadek ciśnienia 100 mbar. Wynik opisuje zachowanie laboratoryjne, nie gwarantowany czas życia w każdym silniku. Wymagany okres ponownego smarowania należy wyznaczyć z obserwacji konkretnego urządzenia.
W mechanizmie z tworzywem i elastomerem warto sprawdzić cały cykl pracy: rozruch po wychłodzeniu, pracę ciągłą, zatrzymanie oraz ogrzanie do temperatury pokojowej. Pomiar oporu, oględziny uszczelnienia i kontrola wycieku po każdym etapie dają więcej informacji niż jednorazowa próba obrotu ręką. Jeśli urządzenie ma być eksploatowane przez lata, ważna jest powtarzalność po wielu cyklach, a także obecność wilgoci, pyłu i drgań.
W węźle ze smarowaniem centralnym długość przewodów i spadek ciśnienia mogą decydować o wyborze odmiany. Podgrzana pompa nie dowodzi, że smar dotrze do najdalszego łożyska po postoju na mrozie. Przed wdrożeniem należy potwierdzić podawanie rzeczywistej dawki w najzimniejszym punkcie i sprawdzić, czy układ nie gromadzi nadmiaru w pobliżu dozownika. Przy łożysku szczelnym, napełnionym fabrycznie, w pierwszej kolejności stosuje się procedurę jego wytwórcy.
Wybór Light czy Medium
Najpierw ustalić minimalną temperaturę całego węzła podczas rozruchu i maksymalną temperaturę po rozgrzaniu. Następnie określić prędkość, obciążenie, geometrię i to, czy smar będzie ręcznie nałożony, podawany centralnie, czy zamknięty w łożysku. Przy bardzo małym momencie napędu Light zasługuje na próbę z uwagi na niższy wynik momentu początkowego w badaniu. Przy potrzebie bardziej zwartej warstwy można sprawdzić Medium. Żadna z tych reguł nie powinna zastępować instrukcji producenta urządzenia.
Przygotowanie i aplikacja
- Zatrzymać i zabezpieczyć urządzenie. Odczytać wymagania dla łożyska, materiałów oraz dopuszczonego smaru.
- Usunąć poprzedni środek i zanieczyszczenia z punktu smarowania. Używać środka czyszczącego odpowiedniego dla tworzyw i uszczelek; przed napełnieniem osuszyć węzeł.
- Wybrać Light lub Medium na podstawie warunków pracy oraz zaplanować ilość. Nie wypełniać automatycznie całej wolnej przestrzeni łożyska.
- Nałożyć produkt pędzlem, szpatułką, smarownicą lub przystosowanym układem automatycznym. Zapewnić czystość narzędzi i równomierne rozmieszczenie.
- Po uruchomieniu sprawdzić rozruch w docelowej temperaturze, temperaturę pracy, pobór prądu, hałas i szczelność. Dalszy odstęp przeglądów ustalić według obserwacji.
Podawanie centralne wymaga oddzielnej kontroli ciśnienia i przepływu w najzimniejszym punkcie instalacji. Smar w podgrzanej pompie może zachowywać się inaczej niż w przewodzie biegnącym przez strefę mrozu. W zamkniętym łożysku serwisowym nie należy przebijać uszczelnienia ani dodawać produktu bez przewidzianej procedury. Nawet najlepszy środek smarny nie przywróci właściwego luzu i gładkości bieżni uszkodzonej przez korozję.
Granice zastosowania i bezpieczeństwo
Molykote 33 Light i Medium są opisane dla lekkich obciążeń, a wyniki prób czterokulowych nie zmieniają tego przeznaczenia. Bardzo duży nacisk, agresywna chemia procesowa, szybki węzeł przekraczający ograniczenia konstrukcyjne albo bezpośredni kontakt z żywnością wymagają odrębnego doboru i właściwych dopuszczeń. Informacja o braku celowo dodawanego PTFE i substancji PFAS nie stanowi analitycznego certyfikatu zerowej zawartości każdej substancji z tych grup.
W oryginalnych, nieotwartych opakowaniach przechowywanych między 0 a 40°C okres użytkowania obu odmian wynosi 60 miesięcy od daty produkcji. Data magazynowa nie jest okresem gwarantowanej pracy w łożysku. Chronić otwarte opakowanie przed pyłem, wodą i przypadkowym zmieszaniem. Przed użyciem przeczytać etykietę i aktualną kartę charakterystyki posiadanej wersji. Informacje o własnościach użytkowych nie zastępują zasad bezpieczeństwa dla konkretnego stanowiska.
Dostępność i konsultacja techniczna
W sprawie doboru warto przekazać ABS Smary typ i wymiary łożyska, obroty, temperaturę początkową oraz roboczą, obciążenie, materiał uszczelnienia, dotychczasowy smar i sposób podawania. Pozwala to ocenić, czy ważniejszy będzie lekki rozruch wersji Light, czy bardziej zwarta konsystencja Medium, i zaplanować próbę w urządzeniu. Molykote 33 Medium 100 g — zobacz w abscmt.pl. Molykote 33 Light 100 g — zobacz w sklepsmary.pl.