MOLYKOTE PG 21 Silicone Grease jest białym smarem plastycznym do ruchomych połączeń plastik/plastik oraz plastik/metal. Bazuje na oleju silikonowym zagęszczonym kompleksem litowym. Jego zadaniem jest ograniczenie tarcia w mechanizmach, w których jedna albo obie powierzchnie współpracujące wykonano z tworzywa sztucznego. Przeznaczony jest do ruchu od wolnego do średnio szybkiego oraz do małych i średnich obciążeń. Wyróżnia go szeroki zakres temperatur pracy, odporność na wodę i utlenianie oraz ochrona metalowych części przed korozją.
W praktyce smarowanie tworzyw wymaga innego podejścia niż typowej stalowej przekładni. Materiał polimerowy może zmieniać wymiar pod wpływem oleju, dodatków i temperatury, a jego ząb lub powierzchnia ślizgowa pod obciążeniem sprężyście się odkształca. Film smarny ma ograniczać tarcie i zużycie, lecz nie może wywoływać pęcznienia, skurczu ani pęknięć naprężeniowych. PG 21 został opisany jako zgodny z wieloma tworzywami i elastomerami, co jest dobrą przesłanką do doboru, ale nie zastępuje próby z konkretnym gatunkiem materiału.
Charakterystyka i skład
Olej silikonowy stanowi fazę smarującą, a zagęszczacz kompleksowo-litowy nadaje produktowi konsystencję klasy NLGI 2. Smar można nałożyć pędzlem, szpatułką, smarownicą lub urządzeniem dozującym. Dzięki strukturze plastycznej pozostaje w miejscu podania łatwiej niż rzadki olej, a ruch rozprowadza go po strefie kontaktu. Nie oznacza to jednak, że każda bardzo szybka przekładnia, szczelne łożysko lub silnie obciążony przegub może pracować na tym środku bez sprawdzenia warunków konstrukcyjnych.
Silikonowa baza dobrze znosi duże różnice temperatur i wykazuje wysoką odporność na utlenianie. Jest to istotne w mechanizmach okresowo nagrzewających się i stygnących, w urządzeniach domowych oraz w punktach narażonych na wilgoć. W karcie produktu wskazano wysoką odporność na wodę i bardzo dobrą ochronę przed korozją. Te cechy odnoszą się do prawidłowo naniesionej warstwy na przygotowanych powierzchniach; nie należy traktować ich jako gwarancji ochrony elementu stale zanurzonego w agresywnym roztworze.
Dane techniczne MOLYKOTE PG 21
| Parametr | Wartość typowa | Znaczenie w praktyce |
|---|---|---|
| Baza i zagęszczacz | Olej silikonowy, kompleks litowy | Smar plastyczny do wybranych par z tworzyw |
| Kolor | Biały | Ułatwia wizualną ocenę rozmieszczenia warstwy |
| Klasa konsystencji | NLGI 2, DIN 51818 | Dobór sposobu podawania i ilości |
| Penetracja po ugniataniu | 265–295 mm/10, ISO 2137 | Miara konsystencji w warunkach badania |
| Gęstość przy 20°C | 0,96 g/ml, ISO 2811 | Parametr fizyczny, nie wskaźnik nośności |
| Lepkość oleju bazowego przy 25°C | 200 mm²/s, DIN 51562 | Dotyczy samego oleju bazowego, nie całego smaru |
| Temperatura pracy | −50°C do +190°C | Zakres odnosi się do środka w odpowiedniej aplikacji |
| Temperatura kroplenia | 250°C, ISO 2176 | Wynik testu, nie dopuszczalna temperatura pracy |
| Moment rozruchowy przy −20°C | 0,039 Nm | Wynik z określonego stanowiska badawczego |
| Moment po 20 minutach przy −20°C | 0,015 Nm | Ilustruje zmianę oporu podczas próby |
| Ciśnienie przepływu przy −20°C | 210 mbar, DIN 51805 | Pomocnicza ocena podawalności w zimnie |
| Obciążenie zespawania w próbie czterokulowej | 1600 N, DIN 51350 część 4 | Wynik laboratoryjny, nie dopuszczalne obciążenie koła |
| Spadek ciśnienia w próbie utleniania | 0,1 bar po 100 h przy 99°C, DIN 51808 | Porównawcza ocena odporności na utlenianie |
| Korozja według metody Emcor | Stopień 0, DIN 51802 | Wynik w określonych warunkach badania |
| Wydzielanie oleju | 4,5%, DIN 51817 | Typowa wartość testowa, ważna przy magazynowaniu i pracy |
Wartości liczbowe są wynikami typowymi, a nie granicami specyfikacji odbiorczej. Zostały podane z metodą badawczą, ponieważ tylko wtedy można je prawidłowo interpretować. Siła z próby czterokulowej nie jest siłą, którą wolno przyłożyć do plastikowego zęba; temperatura kroplenia 250°C nie rozszerza deklarowanego zakresu pracy ponad +190°C. Lepkość 200 mm²/s zmierzono przy 25°C dla oleju bazowego: nie należy bez przeliczenia podpisywać jej jako lepkości przy 40°C.
Zakres temperatur od −50°C do +190°C
Dolna granica −50°C pozwala rozważać PG 21 w sprzęcie eksploatowanym w chłodzie, lecz nie obiecuje jednakowego momentu rozruchowego w każdym napędzie. Próba przy −20°C wykazała moment początkowy 0,039 Nm i 0,015 Nm po 20 minutach pracy. Są to wyniki urządzenia badawczego, a nie moment potrzebny do uruchomienia dowolnego silnika lub mechanizmu. Rzeczywisty rozruch zależy od łożyskowania, luzów, ilości smaru i materiału obudowy.
Górna granica +190°C dotyczy temperatury eksploatacyjnej środka przy prawidłowo dobranej aplikacji. Tworzywo, elastomer, klej i obudowa mogą mieć niższą dopuszczalną temperaturę, więc zawsze obowiązuje najsłabszy element układu. Przy długiej pracy na gorąco należy sprawdzić konsystencję i zachowanie materiału po próbie. Temperatura kroplenia 250°C mówi, kiedy w określonym badaniu smar osiąga punkt kroplenia, i nie jest zaleceniem pracy w tej temperaturze. W pobliżu grzałek lub piekarników trzeba oddzielić temperaturę powietrza od temperatury rzeczywistego styku.
Przewody sterownicze i linki
W elastycznym przewodzie sterującym linka przesuwa się w prowadzeniu, często po łukach. Użyteczne są stabilne smarowanie i odpowiednio niski opór również po wychłodzeniu. PG 21 wymieniono jako środek do takich zastosowań. Przed podaniem trzeba sprawdzić, czy konstrukcja przewodu dopuszcza ponowne smarowanie oraz czy środek może dotrzeć do powierzchni ślizgowej. W zamkniętej, fabrycznie nasmarowanej lince wprowadzenie dodatkowego produktu bez oceny może uszkodzić uszczelnienie lub wypłukać istniejący smar.
Jeżeli mechanizm ma długie okresy postoju, ważne jest sprawdzenie siły ruszania po kilku cyklach chłodzenia i ogrzewania. Przy kontroli należy uwzględnić także korozję końcówek metalowych i stan plastikowej osłony. Zabrudzenia w pancerzu zwiększają tarcie niezależnie od własności środka smarnego, dlatego w pierwszej kolejności trzeba usunąć przyczynę zacierania.
Pompy wodne i tuleje ślizgowe
Pompy wodne, tuleje łożyskowe i prowadzenia z częściami polimerowymi należą do podawanych obszarów stosowania. Wysoka odporność na wodę jest przydatna w sąsiedztwie wilgoci i rozbryzgów. Nie wynika z niej automatycznie dopuszczenie do smarowania wnętrza pompy mającego bezpośredni kontakt z wodą pitną, żywnością lub specjalnym medium procesowym. W takich zastosowaniach trzeba mieć oddzielne potwierdzenie zgodności i dopuszczeń dla konkretnego produktu.
Panewka lub tuleja może pracować z ruchem ciągłym albo wahliwym. Dobór zależy od średnicy, prędkości ślizgu, obciążenia i możliwości odprowadzania ciepła. Woda może schłodzić obudowę, a jednocześnie usunąć film z uszkodzonego uszczelnienia. Przy pierwszym wdrożeniu należy obserwować temperaturę tulei, hałas, ślady zużycia i ilość smaru po okresie pracy. Nie należy zakładać, że zakres temperatur samego smaru określa temperaturę bezpieczną dla każdego łożyska z tworzywa.
Koła zębate, prowadnice i urządzenia domowe
W małych przekładniach urządzeń domowych, zabawkach i urządzeniach elektrycznych koła z tworzywa mogą współpracować między sobą lub z elementem metalowym. PG 21 można rozważyć do smarowania powierzchni zębów, prowadnic i ślizgów przy niewielkich do umiarkowanych obciążeniach. Warto nałożyć równomiernie cienką warstwę, ręcznie obrócić napęd i sprawdzić, czy smar trafia do linii zazębienia. Nadmiar wyrzucany przez koła może zabrudzić styki, czujniki, pasek napędowy albo produkt obrabiany przez maszynę.
W prowadnicy ślizgowej warstwa powinna obejmować pełny roboczy skok, również jego końce. Jeśli występuje cykliczne zrywanie filmu, trzeba przeanalizować chropowatość, docisk i prowadzenie elementu. Cicha praca po pierwszym posmarowaniu nie jest jeszcze dowodem wystarczającej trwałości smarowania. Ocena po serii cykli w rzeczywistej temperaturze otoczenia pozwala określić odstęp między zabiegami konserwacyjnymi.
Zgodność z tworzywami i elastomerami
Stwierdzenie „zgodny z wieloma tworzywami i elastomerami” nie jest listą wszystkich gatunków. W obrębie jednego tworzywa zmieniają się plastyfikatory, napełniacze, sposób przetwórstwa i naprężenia wewnętrzne. Materiał elastyczny może pęcznieć, twardnieć lub tracić siłę docisku. Producent zaleca próby obejmujące pęcznienie i skurcz, pęknięcia naprężeniowe oraz zmianę wytrzymałości i twardości. Test powinien uwzględniać czas kontaktu, temperaturę, naprężenie i rzeczywistą ilość środka.
Najprościej porównać nieposmarowaną próbkę z próbką mającą kontakt z PG 21, a następnie zmierzyć wymiary i ocenić wygląd po odpowiednim czasie. Dla elementu odpowiedzialnego za bezpieczeństwo potrzeba procedury ustalonej przez konstruktora, również po starzeniu cieplnym. W układach z przezroczystymi tworzywami trzeba obserwować zmętnienie i mikropęknięcia, a przy uszczelkach ich szczelność po ponownym montażu. Brak widocznej zmiany po kilku minutach nie przesądza o zgodności podczas lat eksploatacji.
Odporność na wodę, utlenianie i korozję
Warunki wilgotne sprzyjają wymywaniu środka i korozji stalowych części. PG 21 wykazuje wysoką odporność na wodę, a metalowi zapewnia bardzo dobrą ochronę przed korozją w opisie technicznym. W próbie utleniania przy 99°C przez 100 godzin odnotowano spadek ciśnienia 0,1 bar. Taka wartość ułatwia porównanie właściwości w ustalonej metodzie, lecz nie oznacza, że smar pozostanie bez zmian przez określoną liczbę godzin w każdej maszynie.
Po intensywnym myciu, długotrwałym zalaniu lub pracy w wodzie zawierającej detergenty film należy skontrolować. Podobnie obecność pyłu może tworzyć ścierną mieszaninę nawet z dobrym smarem. Ochrona przed korozją wymaga oczyszczenia metalu przed aplikacją; nowa warstwa nie naprawi wżerów ani nie cofnie uszkodzeń. W każdym węźle należy ustalić częstotliwość przeglądu na podstawie warunków eksploatacji.
Przygotowanie i sposób nanoszenia
- Zatrzymać urządzenie i zabezpieczyć je przed niezamierzonym uruchomieniem. Ustalić właściwe powierzchnie tarcia i wymagania konstrukcyjne.
- Usunąć stary, zużyty smar i zabrudzenia. Oczyścić miejsce kontaktu bez stosowania rozpuszczalnika szkodliwego dla tworzywa; przed aplikacją osuszyć powierzchnie.
- Nałożyć umiarkowaną ilość PG 21 pędzlem, szpatułką lub smarownicą. W instalacji automatycznej dobrać przewody, ciśnienie i dawkę do NLGI 2.
- Rozprowadzić smar przez powolny ruch mechanizmu zgodnie z jego instrukcją. Zebrać nadmiar z osłon, pasów, styków i miejsc, do których nie powinien trafić.
- Po uruchomieniu sprawdzić opór, temperaturę, hałas, szczelność i stan filmu. Odstęp między kolejnymi aplikacjami wyznaczyć na podstawie obserwacji.
Produkt nadaje się także do podawania przez układ centralnego smarowania, jeśli urządzenie jest przystosowane do jego konsystencji i temperatury. Przy dłuższej przerwie w pracy, na przykład przez noc, należy odciążyć ciśnienie w urządzeniu dozującym. Nie mieszać PG 21 z innymi smarami: połączenie różnych baz lub zagęszczaczy może zmienić konsystencję i rozprowadzanie. Przy zmianie technologii smarowania w miarę możliwości oczyścić cały dostępny układ.
Granice zastosowania
PG 21 jest przeznaczony do par plastik/plastik i plastik/metal, poruszających się wolno do średnio szybko pod lekkim albo średnim obciążeniem. Jeżeli dominują bardzo wysokie naciski, szybki ruch, czysto metalowe silnie obciążone zazębienie lub praca ponad +190°C, trzeba przeprowadzić oddzielny dobór. Nie przypisuje się produktowi certyfikatu do kontaktu z żywnością, wodą pitną, tlenem ani zastosowań medycznych bez odrębnego dokumentu dla tej dokładnej wersji.
Olej silikonowy może utrudniać klejenie lub lakierowanie zabrudzonej powierzchni, dlatego podczas montażu chronić strefy przeznaczone do tych procesów. Nie smarować powierzchni ciernych hamulców ani styków elektrycznych bez odrębnej kwalifikacji. W urządzeniu elektrycznym dopuszczalne smarowanie plastikowej prowadnicy nie oznacza automatycznie dopuszczenia smaru do wnętrza złącza. Informacja, że do składu nie dodano celowo PTFE ani substancji PFAS, nie jest równoznaczna z analitycznym potwierdzeniem zerowej zawartości każdej substancji z tej grupy.
Przechowywanie i bezpieczeństwo
W oryginalnym, nieotwartym opakowaniu przechowywanym w temperaturze nieprzekraczającej 20°C produkt ma okres użytkowania 60 miesięcy od daty produkcji. Data ta dotyczy magazynowania, a nie gwarantowanej długości pracy filmu po naniesieniu. Pojemnik chronić przed zabrudzeniem i zmianami temperatury. Jeżeli na powierzchni pojawi się niewielka ilość oddzielonego oleju, nie należy bez oceny stanu partii utożsamiać tego z całkowitą utratą przydatności; decyzję podjąć według aktualnych danych dla dostawy.
Przed użyciem trzeba przeczytać etykietę oraz aktualną kartę charakterystyki dotyczącą posiadanego opakowania. Karta techniczna opisuje własności użytkowe, nie zastępuje informacji o zagrożeniach, środkach ochrony i postępowaniu z odpadem. Szczególnie przy smarowaniu części demontowanych z urządzenia należy zadbać o czystość stanowiska, ponieważ obcy smar, środek czyszczący lub pył mogą zafałszować próbę zgodności materiałowej.
Jak podjąć decyzję o doborze?
Najpierw określić materiał obu partnerów tarcia i sposób ich ruchu. Potem ustalić rzeczywistą temperaturę powierzchni, obciążenie, prędkość oraz obecność wody i detergentów. Następnie sprawdzić, czy konstrukcja wymaga NLGI 2 i jak będzie podawana właściwa ilość smaru. Dla tworzywa lub elastomeru wykonać próbę zgodności, zwłaszcza gdy część jest naprężona, cienkościenna albo odpowiada za szczelność. Na końcu obserwować mechanizm po uruchomieniu i po odpowiedniej liczbie cykli.
PG 21 jest szczególnie logicznym kandydatem, gdy niewielki mechanizm z tworzyw musi pracować w szerokim zakresie temperatur, a jednocześnie narażony jest na wilgoć. Może to być tuleja, prowadnica, małe koło zębate albo linka sterująca. Gdy pierwszy test wskazuje pęcznienie uszczelki, nadmierny opór rozruchowy lub wydzielanie środka w miejscu wrażliwym na zabrudzenie, trzeba skorygować ilość, sposób podania albo dobór produktu. Dobór smaru pozostaje elementem projektu całego węzła, nie samodzielną naprawą wadliwej geometrii.
Dostępność i konsultacja techniczna
W kwestii opakowania, dostępności i doboru do konkretnej pary materiałów można skontaktować się z ABS Smary. Podając zapytanie, warto dołączyć oznaczenie tworzywa i elastomeru, temperaturę, prędkość, rodzaj obciążenia, obecny środek smarny oraz oczekiwany czas pracy. Taki zestaw informacji pozwala ustalić sensowny zakres próby eksploatacyjnej i uniknąć przypadkowej zamiany smaru.
MOLYKOTE PG 21, opakowanie 1 kg — zobacz produkt w sklepie ABS Smary. Kontakt w sprawie doboru.