MOLYKOTE U-N
Syntetyczna smar-pasta montażowa i wysokotemperaturowa ze stałymi środkami smarnymi. Charakterystyka tribologiczna, właściwości użytkowe, zakresy pracy, instrukcje aplikacji oraz dobór do węzłów maszyn i instalacji przemysłowych.
Identyfikacja wyrobu: nazwa handlowa MOLYKOTE® U-N Paste; w obrocie spotykane także zapisy Molykote U-n, Molykote UN i Molykote U n. Niniejsze opracowanie nie jest fabryczną specyfikacją odbiorczą ani kartą charakterystyki. Parametry liczbowe są wartościami typowymi, a decyzję o zastosowaniu podejmuje się na podstawie obciążeń, temperatury, materiałów i testu w konkretnej maszynie.
1. Charakterystyka produktu i jego rola w projektowaniu węzłów tarcia
Molykote U n to czarna, wielofunkcyjna smar-pasta do montażu, docierania i smarowania eksploatacyjnego węzłów pracujących pod wysokim obciążeniem, przy niewielkiej prędkości ruchu oraz w podwyższonej temperaturze. Jej cechą konstrukcyjną jest połączenie syntetycznego nośnika polialkilenoglikolowego (PAG), zagęszczacza litowego i cząstek smaru stałego, w tym dwusiarczku molibdenu oraz dodatków stałych. Preparat nie jest zwykłym olejem ani klasycznym smarem łożyskowym do wysokoobrotowych układów hydrodynamicznych.
Z punktu widzenia technologa kluczowa jest dwuetapowa funkcja smarna. W czasie nakładania, montażu i początkowej pracy pasta tworzy film z udziałem nośnika syntetycznego, co ułatwia rozprowadzenie materiału po chropowatościach powierzchni. W wysokiej temperaturze nośnik stopniowo się ulatnia, a zasadniczą funkcję przeciwcierną przejmuje warstwa smaru stałego. Pozwala to projektować smarowanie suche tam, gdzie długotrwałe utrzymanie tradycyjnego filmu olejowego nie jest możliwe.
Smar-pasta do łożysk piecowych, smar-pasta do prowadnic ślizgowych i smar-pasta do przegubów gorących urządzeń powinna być wybierana nie tylko na podstawie temperatury maksymalnej. Równie istotne są nacisk jednostkowy, rodzaj styku, częstość rozruchów, prędkość, zapylenie, atmosfera gazowa, sposób dosmarowywania oraz możliwa interakcja nośnika PAG z uszczelnieniami.
2. Skład chemiczny i mechanizm smarowania
Olej bazowy PAG zapewnia zdolność zwilżania i nanoszenia pasty przed przejściem w tryb wysokotemperaturowy. Mydło litowe nadaje strukturę i konsystencję pastową. Stałe środki smarne, w szczególności MoS₂ oraz składniki określane jako białe substancje stałe, tworzą rezerwę smarowania granicznego i suchego. Udział ilościowy poszczególnych składników nie jest tu określany, ponieważ bez wiarygodnego potwierdzenia receptury nie wolno go przyjmować do obliczeń materiałowych.
Dwusiarczek molibdenu wykazuje budowę warstwową sprzyjającą ścinaniu między płaszczyznami kryształu. W rzeczywistym złączu współdziałają jednak adhezja powłoki, mikrogeometria kontaktu i warunki atmosferyczne. Dlatego rezultatu testu laboratoryjnego nie można automatycznie utożsamiać z wartością tarcia w danym łożysku, sworzniu czy połączeniu wciskowym.
W dokumentacji produktu podano brak celowo dodanego PTFE oraz substancji PFAS. Nie jest to równoważne z certyfikacją całego procesu jako bezfluorowego ani z dopuszczeniem do kontaktu z żywnością. W zastosowaniach regulowanych konieczne są osobne potwierdzenia i ocena aktualnej dokumentacji bezpieczeństwa.
3. Temperatura pracy: film pastowy i film suchy
Deklarowany zakres od −40°C do +450°C dotyczy użytkowania produktu z uwzględnieniem mechanizmu smarowania stałego. W temperaturach przekraczających około +200°C, zależnie od czasu ekspozycji i geometrii urządzenia, nośnik organiczny traci rolę dominującą, a układ przechodzi na suchą warstwę przeciwcierną. Temperatura +450°C nie oznacza, że w całym zakresie pasta zachowuje lepkość, strukturę i możliwość przepompowywania typową dla smaru plastycznego.
W warunkach ograniczonego dostępu powietrza wskazywana jest odporność smarowania stałego nawet do około +630°C. Ta wartość nie jest uniwersalną temperaturą dopuszczalną dla całego zespołu ani obietnicą pracy w zwykłej atmosferze tlenowej. Przed użyciem należy ocenić czas wygrzewania, utlenianie filmu, przepływ gazów, częstość ruchu oraz termiczną wytrzymałość łożysk, uszczelnień i materiałów konstrukcyjnych.
Technolog przygotowujący specyfikację powinien osobno opisać temperaturę ciągłą złącza, temperaturę chwilową, temperaturę rozruchu i temperaturę powierzchni styku. Jeżeli łożysko wymaga hydrodynamicznego smarowania ciekłego w całym cyklu, sama zdolność do smarowania suchego nie czyni produktu odpowiednim.
4. Typowe dane techniczne
| Parametr / metoda | Jednostka | Wartość typowa |
|---|---|---|
| Postać i kolor | — | czarna pasta |
| Technologia oleju bazowego | — | polialkilenoglikol (PAG) |
| Zagęszczacz | — | mydło litowe |
| Smary stałe | — | MoS₂ oraz białe składniki stałe |
| Konsystencja wg klasyfikacji produktu | NLGI | 2 |
| Penetracja bez ugniatania, ISO 2137 | 0,1 mm | 250–280 |
| Gęstość w 20°C, ISO 2811 | g/ml | 1,7 |
| Zakres pracy z filmem suchym | °C | −40 do +450 |
| Warunki ograniczonego dopływu powietrza | °C | do +630, warunkowo |
| Obciążenie zespawania, aparat 4-kulowy, DIN 51350-4 | N | 3800 |
| Średnica skazy zużycia przy 800 N, DIN 51350-5 | mm | 0,8 |
| Obciążenie graniczne, Almen–Wieland | N | 18 000 |
| Siła tarcia w teście Almen–Wieland | N | 3160 |
| Współczynnik tarcia w próbie wciskania | μ | 0,09; bez drgań skokowych |
| Wydzielanie oleju, DIN 51817 | % | 0,7 |
| Trwałość w zamkniętym oryginalnym opakowaniu | mies. | 60 od daty produkcji przy 0–40°C |
Interpretacja wyników: parametry pochodzą z badań porównawczych prowadzonych według określonych procedur, nie stanowią granicznych nastaw eksploatacyjnych. Przykładowo 3800 N oznacza wynik obciążenia zespawania w teście czterokulowym, a nie dopuszczalną siłę obciążenia dowolnego łożyska. Współczynnik μ = 0,09 jest wynikiem próby wciskania, nie uniwersalną stałą tarcia gwintu, sworznia ani prowadnicy.
5. Zastosowania przemysłowe — dobór dla technologa
Poniższe grupy uporządkowano według rzeczywistej funkcji smaru w mechanizmie. W każdej aplikacji należy określić warunki pracy, krytyczny tryb uszkodzenia i metodę weryfikacji. Nazwa smar-pasta do … opisuje zalecany kierunek doboru, a nie automatyczne dopuszczenie do wszystkich konstrukcji określonego typu.
01. Smar-pasta do łożysk kadzi odlewniczych
W odlewnictwie obsady i podparcia kadzi pracują w otoczeniu promieniowania cieplnego, zgorzeliny i zmiennych obciążeń. Molykote U n może być stosowany do wolnobieżnych łożysk tocznych i ślizgowych w takich urządzeniach, szczególnie tam, gdzie po wygrzaniu pożądany jest suchy film smarny. Technolog powinien zweryfikować temperaturę pierścienia, długość postoju w stanie rozgrzanym i możliwość retencji filmu na powierzchni. Priorytetem jest unikanie nadmiaru pasty i potwierdzenie dopuszczalnej temperatury samego łożyska.
02. Smar-pasta do łożysk konwerterów hutniczych
Duże zespoły wychylne i łożyskowania konwerterów doświadczają wysokich nacisków, małej prędkości kątowej i długich okresów postoju. Film stały może ograniczać mikrozacieranie i współpracować z geometrią skojarzenia ślizgowego. Dla projektanta ważne są kąty obrotu, moment rozruchowy, ugięcie konstrukcji i kontrola zanieczyszczeń. Nie należy traktować pasty jako środka zastępującego wymagany układ obiegowego smarowania dużego łożyska.
03. Smar-pasta do łożysk pieców przemysłowych
Łożyska pieców hartowniczych, tunelowych lub technologicznych są narażone na podgrzewanie obudów i powolne przemieszczenia elementów. Preparat należy brać pod uwagę przy punktach smarowania, w których temperatura kontaktu uniemożliwia standardowe użycie smaru mineralnego. Ocenia się izolację cieplną, gradient temperatury, prędkość oraz częstotliwość serwisowania. Stosowanie przy mechanizmach szybkobieżnych wymaga odmiennego doboru środka smarnego.
04. Smar-pasta do łożysk pieców wahadłowych
W piecach z ruchem zwrotnym, wahadłowym i okresowym dochodzi do zmiany kierunku tarcia. U n może tworzyć warstwę umożliwiającą stabilniejsze rozpoczęcie ruchu pod wysokim naciskiem. W analizie ryzyka należy oszacować amplitudę obrotu, przestoje i lokalne hot spoty. Próbę technologiczną warto oceniać według momentu niezbędnego do ruszenia układu, nie tylko temperatury obudowy.
05. Smar-pasta do łańcuchów pracujących w strefie gorącej
Smar-pasta do łańcuchów transportowych może ograniczać zacieranie sworzni i tulejek przy powolnym ruchu oraz okresowej ekspozycji na wysoką temperaturę. Nakłada się ją na powierzchnie współpracujące, najlepiej przed montażem albo podczas przestoju, unikając oblepiania całego łańcucha. Dla szybko poruszających się łańcuchów, w których potrzebny jest olej penetracyjny do wnętrza przegubów, należy wybrać inny system smarowania.
06. Smar-pasta do rolek przenośników łańcuchowych
W układach piecowych rolka przesuwna często współpracuje z osią przy małej prędkości i częstych rozruchach. U n może przeciwdziałać zużyciu adhezyjnemu przy zachowaniu cienkiej, zwartej warstwy. Projektant musi uwzględnić tolerancję pasowania po zmianie temperatury i sposób usuwania zanieczyszczeń. Kryterium odbiorowym powinny być opory ruchu, zużycie osi i stabilność pracy po cyklach termicznych.
07. Smar-pasta do prowadnic ślizgowych pieców i suszarni
Prowadnice przenoszące elementy technologiczne pracują w tarciu posuwistym, nieraz z długim okresem bezruchu. Suchy film może ograniczać efekt stick-slip, lecz dokładny poziom tej korzyści trzeba potwierdzić na danej parze materiałów. Warto badać naciski, ugięcia, wymaganą dokładność prowadzenia, możliwość naniesienia powłoki oraz usuwanie osadów powstałych w procesie przemysłowym.
08. Smar-pasta do sworzni i przegubów prasy
Przeguby pras, ramion i mechanizmów wahliwych mają duże obciążenia powierzchniowe i krótkie skoki ruchu. Molykote U n pozwala zaprojektować warstwę smarną zabezpieczającą styk podczas rozruchu, również w strefach podwyższonej temperatury. Należy zbadać pasowanie sworznia, amplitudę, częstotliwość ruchu i wymagania dotyczące rozdzielania części podczas napraw.
09. Smar-pasta do łożysk ślizgowych i tulei metalowych
W układzie tuleja–wał lub sworzeń–otwór o małej prędkości występuje często smarowanie graniczne. Czarny film zawierający cząstki stałe może ograniczać bezpośredni kontakt mikronierówności, szczególnie podczas rozruchu. Dobór powinien uwzględniać PV, czyli iloczyn nacisku powierzchniowego i prędkości poślizgu, a także chropowatość i dopuszczalne luzy. Nie istnieje jedna uniwersalna dopuszczalna wartość PV dla produktu i wszystkich materiałów.
10. Smar-pasta do wolnobieżnych łożysk tocznych
Producent przewiduje możliwość bardzo oszczędnego nanoszenia pasty na bieżnie i elementy toczne specjalnych łożysk o małej prędkości. Nie jest to procedura klasycznego pełnego wypełniania wolnej przestrzeni łożyska. U n trzeba rozetrzeć tak, aby utworzyć cienki film bez grudek i miejscowego nadmiaru. Przed wdrożeniem obowiązkowo sprawdza się typ koszyka, materiał uszczelnień, temperaturę i warunki obrotu.
11. Smar-pasta do montażu i docierania pasowań
Pasta montażowa do pasowań wciskowych ma obniżać opory wprowadzania części i ograniczać ryzyko zadrapań lub zatarcia przy przekraczaniu lokalnych granic nacisku. W próbie wciskania dla U n uzyskano μ = 0,09 bez zjawiska drgań skokowych. Nie jest to jednak wartość projektowa dla każdej pary materiałów. Siłę wcisku, tolerancję i przenoszony moment należy obliczać dla konkretnego pasowania oraz zweryfikować doświadczalnie.
12. Smar-pasta do połączeń rozbieralnych narażonych na zapieczenie
Na powierzchniach metalowych pracujących w cieple cienki film może ograniczyć przywieranie i ułatwiać serwisowy demontaż. W połączeniach gwintowanych nie wolno przenosić współczynnika z próby wciskowej bezpośrednio na moment dokręcania, ponieważ współczynnik tarcia gwintu i powierzchni oporowej zależy od geometrii, powłoki, tolerancji oraz siły wstępnej. Przy połączeniach odpowiedzialnych wymagana jest walidacja moment–siła.
13. Smar-pasta do pierścieni O-ring z wybranych elastomerów
Syntetyczny nośnik PAG pozwala rozważać U n w elementach wrażliwych na oleje mineralne. Dotyczy to jednak tylko wybranych gatunków gumy i tworzyw, dla których test wykazał zgodność. Należy zbadać pęcznienie, utratę elastyczności, trwałe odkształcenie, odporność temperaturową i kontakt z medium roboczym. Smarowanie uszczelki jest funkcją wtórną wobec zapewnienia wymaganej szczelności.
14. Smar-pasta do uszczelnień wargowych i miseczkowych
W niektórych połączeniach z elastomerem lub skórą techniczną pasta może zmniejszać tarcie przy pierwszych ruchach części. Przed zastosowaniem sprawdza się ciśnienie, materiał uszczelnienia, wymagania czystości medium i możliwość migracji cząstek stałych. Nie należy stosować pasty w uszczelnieniach precyzyjnych bez próby szczelności i testu trwałości.
15. Smar-pasta do wybranych elementów tworzyw sztucznych
W skojarzeniach polimer–metal lub polimer–polimer U n bywa możliwą odpowiedzią na problem nadmiernego tarcia w obecności olejów mineralnych. Oznacza to potencjalną zgodność z konkretnymi materiałami, a nie uniwersalne bezpieczeństwo dla wszystkich termoplastów, duroplastów i mieszanek z napełniaczami. Sprawdza się zmianę masy próbki, pęcznienie, naprężeniowe pękanie i tarcie pod realnym obciążeniem.
6. Granice przydatności i sytuacje wymagające szczególnej ostrożności
Smar-pasta do wysokiej temperatury nie jest automatycznie smarem do dużych prędkości. W łożyskach wysokoobrotowych wymagana może być ciągła odbudowa filmu smarnego, chłodzenie olejem lub inny specjalistyczny smar. U n należy oceniać ostrożnie również przy mechanizmach z małymi luzami, filtrami, dyszami, elektrozaworami i układami sterowania, w których cząstki stałe mogłyby zakłócić działanie.
Przy kontakcie z wodą, agresywną chemią, tlenem pod ciśnieniem, medium spożywczym albo parą procesową sam zakres temperatur nie wystarcza do dopuszczenia produktu. Konieczny jest odrębny dobór uwzględniający reaktywność, wymywanie, wymagania higieniczne i dokumentację instalacji. Nie wolno samodzielnie przypisywać preparatowi atestów spożywczych, medycznych, tlenowych ani aprobat dla urządzeń ciśnieniowych.
Zamianę oleju mineralnego na PAG lub odwrotnie należy potraktować jako zmianę układu tribologicznego. Mieszalność i kompatybilność istniejącego środka smarnego nie są gwarantowane; przed przejściem na nowy produkt należy usunąć stary materiał i sprawdzić wpływ na uszczelki. Przy elementach z miedzi, aluminium, powłokami galwanicznymi lub specjalnymi polimerami zaleca się osobną próbę zgodności materiałowej.
7. Przygotowanie powierzchni i technologia nanoszenia
Etap 1 – identyfikacja: wyznaczyć strefę rzeczywistego kontaktu oraz odróżnić powierzchnie trące od powierzchni uszczelniających i obszarów, których nie wolno zabrudzić. Zapisać położenie punktu smarnego, temperaturę i warunki dojścia serwisowego.
Etap 2 – czyszczenie: usunąć produkty korozji, wcześniejsze środki smarne, osady, pył i luźne cząstki. Środek myjący dobierać do materiału elementu oraz zaleceń bezpieczeństwa; przed naniesieniem pasty powierzchnia powinna być sucha, chyba że technologia konstrukcji przewiduje inaczej.
Etap 3 – nakładanie: równomiernie wetrzeć bardzo cienką warstwę sztywnym pędzlem, tkaniną, gąbką z tworzywa lub miękką skórą techniczną. Nadwyżkę usunąć. Celem jest pokrycie mikronierówności, nie wypełnienie całej przestrzeni mechanizmu masą smaru.
Etap 4 – łożysko specjalne: po oczyszczeniu bieżni nanieść niewielką ilość preparatu w strefach kontaktu elementów tocznych i ręcznie obrócić zespół, aby równomiernie utworzyć warstwę ślizgową. Tę metodę stosować wyłącznie tam, gdzie producent łożyska lub procedura technologiczna dopuszcza taki sposób smarowania.
Etap 5 – odbiór: sprawdzić opór montażu, płynność ruchu, brak miejscowego blokowania i stan uszczelnień. Po pierwszym cyklu rozgrzewania wykonać kontrolę wizualną i ewentualnie skorygować sposób aplikacji. Dawkę i częstotliwość nakładania określać eksperymentalnie na podstawie zużycia, a nie nawykowo.
8. Dobór do warunków pracy — praktyczny algorytm
1. Materiały współpracujące. Określić gatunek stali, żeliwa, stopów metali, tworzywa lub elastomeru. Uzupełnić informację o powłoce, twardości, chropowatości i wymaganiu czystości. Dla gumy i polimerów zaplanować test kontaktowy.
2. Obciążenie i kinematyka. Rozróżnić toczenie, poślizg, ruch wahliwy i skokowy. Wyznaczyć naciski nominalne, występowanie obciążeń udarowych, czas postoju oraz prędkość maksymalną. W specyfikacji nie ograniczać się do podania liczby obrotów silnika, lecz opisać prędkość styku.
3. Cykl cieplny. Zapisać osobno temperaturę podczas montażu, rozruchu, pracy ciągłej, krótkotrwałych pików i schładzania. Ocenić, czy zadaniem jest smarowanie pastowe, czy długoterminowe smarowanie na sucho po ulotnieniu nośnika.
4. Środowisko i serwis. Ocenić wodę, pył, chemikalia, atmosferę ochronną, zewnętrzne źródła ciepła i dostępność miejsca nanoszenia. Jeżeli nie da się skutecznie odnowić filmu, należy ustalić trwałość rozwiązania w cyklach badania stanowiskowego.
5. Test i kryteria odbioru. W porównawczym badaniu przed/po mierzyć moment rozruchu, temperaturę obudowy, drgania, hałas, skokowość posuwu, ubytek materiału i liczbę cykli do przeglądu. Dla produkcji seryjnej opracować instrukcję stosowania i kontrolę procesu.
9. Dostępność w dystrybucji i zasady zamienności
Molykote U-N można znaleźć w aktualnych ofertach europejskich oraz w sklepie firmowym ABS Smary; abscmt.pl dostępne są oferty opakowania 1 kg. Deklarowany stan magazynowy jest zmienny, zatem dostępność konkretnej liczby opakowań i termin realizacji należy potwierdzić przed zamówieniem. W treści stałej strony nie zaleca się publikowania sztywnej ceny ani liczby sztuk.
Zamiennik nie jest obecnie konieczny, ponieważ U-N jest oferowany w dystrybucji. Jeśli jednak wymagana partia będzie czasowo niedostępna, do analizy technologicznej można włączyć MOLYKOTE U Paste: jest to także pasta z nośnikiem PAG i smarem stałym MoS₂, ale ma inną charakterystykę roboczą i nie stanowi zamiennika 1:1. W procedurach, w których właściwości wody lub polimerów są krytyczne, możliwa jest odrębna analiza MOLYKOTE M-77 Paste (nośnik silikonowy; inny profil temperaturowy i obciążeniowy).
Przy wymaganiu smarowania na sucho do +450°C, bardzo małej prędkości ruchu, wysokiej nośności oraz określonej kompatybilności z elastomerem, nie należy zastępować U-N automatycznie preparatem o podobnej barwie lub nazwie. Porównanie powinno objąć formułę oleju bazowego, zagęszczacz, skład smarów stałych, warunki temperatury, wynik badań obciążeniowych, sposób aplikacji i próby eksploatacyjne.
10. Warunki przechowywania, bezpieczeństwo i kontrola jakości
W oryginalnym, szczelnie zamkniętym opakowaniu oraz podczas przechowywania w zakresie 0–40°C zadeklarowany okres przydatności wynosi 60 miesięcy od daty produkcji. W magazynie warto stosować zasadę FEFO, zabezpieczać opakowania przed pyłem i kontrolować numer partii. Rozdzielenie faz, uszkodzenie opakowania lub zanieczyszczenie wymagają oceny przed aplikacją, nie automatycznego przywracania wyrobu do procesu.
Przed użyciem należy zapoznać się z aktualną kartą charakterystyki, oznakowaniem opakowania oraz zasadami BHP obowiązującymi w zakładzie. Przy nanoszeniu na elementy gorące trzeba wyeliminować możliwość poparzenia, niekontrolowanego kontaktu środka z innymi substancjami i zabrudzenia obrabianego produktu. Karta techniczna nie zastępuje oceny bezpieczeństwa procesu.
11. Podsumowanie dla technologa i działu zakupów
Molykote U n to specjalistyczna smar-pasta do węzłów wysokotemperaturowych, silnie obciążonych i zwykle wolnobieżnych, w których po etapie smarowania pastowego pożądany jest trwały film przeciwcierny smarów stałych. Jej największą wartość użytkową należy rozpatrywać w łożyskach piecowych, podporach kadzi, konwerterach, rolkach, łańcuchach, prowadnicach, sworzniach i przegubach pracujących w szczególnie wymagających warunkach.
Dobrze przeprowadzony dobór oznacza jednoczesne sprawdzenie temperatury powierzchni, reżimu smarowania, nacisków, prędkości, gatunku materiałów i możliwości utrzymania warstwy smarnej. Parametry typowe są punktem wyjścia do prób, a nie gwarancją trwałości w dowolnej konstrukcji. Do zakupów warto przekazać nazwę MOLYKOTE U-N, wymagane opakowanie, przewidywany termin produkcji, warunki pracy i wszelkie wymagania dokumentacyjne.
Wdrożenie technologiczne: jeżeli projekt dotyczy łożyska specjalnego, gorącej prowadnicy, sworznia prasy albo kontaktu z tworzywem i elastomerem, należy opisać warunki zadania możliwie liczbowo. Umożliwi to dobór smaru-pasty do konkretnej aplikacji zamiast dobierania produktu wyłącznie według ogólnego zakresu temperatur.
Informacja handlowa i konsultacje ABS Smary abscmt.pl
Pełną informację o produkcie i jego doborze uzyskasz w sklepach firmowych ABS Smary: abscmt.pl lub https://sklepsmary.pl/. Możesz również zapytać technologa o produkt pod adresem e-mail: biuro@elub.pl.
MOLYKOTE U N ABS Smary 2026
ABS Smary • Molykote PG 54 |