Klej do gniazd łożysk

Klej do wyrobionych gniazd łożysk – kiedy ma sens?

Zużyte gniazdo objawia się obracaniem pierścienia zewnętrznego, metalicznym pyłem, śladami frettingu, nagrzewaniem lub powracającym luzem. W takich przypadkach klej do wyrobionych gniazd łożysk może odtworzyć nośne połączenie tylko wtedy, gdy geometria elementów pozostała stabilna, a rzeczywista szczelina mieści się w zakresie karty produktu. Warstwa kleju rozkłada nacisk na całą powierzchnię styku, uszczelnia szczelinę i ogranicza lokalne naprężenia. Nie wolno traktować maksymalnego wypełnienia szczeliny jako automatycznej zgody na dalszą eksploatację każdego gniazda. Owalność, pęknięcia oprawy, brak współosiowości, uszkodzenie barku lub utrata wymaganej grubości ścianki wymagają pomiaru i najczęściej obróbki mechanicznej, tulejowania albo wymiany części.

W praktyce trzeba odróżnić luz montażowy od skutku zniszczenia. Klej nie prostuje wału, nie odbudowuje głębokich wżerów i nie kompensuje błędu ustawienia. Jest rozwiązaniem do kontrolowanej regeneracji pasowania, a nie do maskowania awarii łożyska. Przed montażem usuwa się luźną korozję, pozostałości starego preparatu i wszelkie zanieczyszczenia, a po złożeniu sprawdza się bicie, współosiowość oraz swobodę pracy zespołu.

Budowa anaerobu i zasada utwardzania

Kleje do połączeń cylindrycznych są zwykle formulacjami metakrylanowymi. Ciekła żywica zawiera monomery i oligomery akrylanowe, inicjatory, stabilizatory hamujące reakcję podczas przechowywania oraz dodatki nadające lepkość, kolor i odporność użytkową. Tlen utrzymuje produkt w butelce w stanie ciekłym. Po zamknięciu cieczy między ściśle przylegającymi powierzchniami metalowymi dostęp tlenu zostaje odcięty, a jony metalu aktywują polimeryzację. Powstaje usieciowana, termoutwardzalna warstwa tworzywa dokładnie w szczelinie połączenia.

Ta zasada wyjaśnia, dlaczego preparat ma działać pomiędzy metalami, a nie na otwartej powierzchni. Szybkość wiązania zależy od materiału, temperatury, szczeliny i czystości. Stal oraz żeliwo reagują zwykle szybciej niż powierzchnie pasywne. Stal nierdzewna, aluminium, elementy powlekane, niska temperatura albo większa szczelina mogą wymagać aktywatora zalecanego przez producenta. Wytrzymałość manipulacyjna nie oznacza pełnej odporności na obciążenie: montaż powinien pozostać nieruchomy do czasu wskazanego w karcie, a pełne obciążenie należy wprowadzać po całkowitym utwardzeniu.

Jakie luzy można eliminować?

Wartość podawana przez producenta dotyczy wypełnienia szczeliny w połączeniu i nie zastępuje tolerancji konstrukcyjnej. LOCTITE 641 jest klejem o średniej wytrzymałości, przeznaczonym zwłaszcza tam, gdzie przewiduje się serwisowy demontaż łożyska; deklarowane wypełnienie szczeliny wynosi do 0,15 mm, a temperatura pracy od -55 do +150°C. LOCTITE 638 jest produktem wysokowytrzymałym do części współosiowych, wałów, kół zębatych i kół pasowych; wypełnia szczeliny 0,15–0,25 mm i pracuje od -55 do +180°C. Dlatego bywa wybierany jako klej anaerobowy wysokotemperaturowy oraz klej do łożysk odporny na temperaturę.

WEICONLOCK AN 306-38 przeznaczono do mocowania łożysk, kół zębatych i szpilek. Jego karta podaje wypełnienie szczeliny do 0,20 mm, wytrzymałość 25–30 N/mm² i zakres temperatury od -60 do +150°C. CX-80 RC38 jest wysokowytrzymałym produktem do części cylindrycznych, pierścieni i tulei; dla połączeń pasowanych deklarowana szczelina może osiągać 0,25 mm, a zakres pracy wynosi od -55 do +150°C. Wszystkie liczby należy odnosić do konkretnego złącza, materiału i warunków pracy. Im większy luz, tym ważniejsze jest sprawdzenie nośności, grubości warstwy i dynamiki obciążenia.

Mocowanie łożysk w obudowie i osadzanie na wale

Mocowanie łożysk w obudowie wymaga rozprowadzenia preparatu na zewnętrznym pierścieniu oraz w gnieździe, bez dopuszczenia do jego wniknięcia między elementy toczne. Przy pasowaniu ślizgowym nanosi się cienki, ciągły pierścień kleju wokół wału i przy krawędzi tulei lub oprawy, a następnie składa elementy ruchem obrotowym. Taki ruch rozprowadza ciecz równomiernie i zmniejsza ryzyko pustek. W połączeniu wtłaczanym preparat nakłada się na obie powierzchnie, po czym wykonuje szybki montaż z wymaganym naciskiem. Przy montażu skurczowym klej aplikuje się na wał, a tuleję lub pierścień ogrzewa zgodnie z procedurą montażową.

W ten sam sposób pracuje klej do osadzania łożysk na wale i klej do mocowania tulei. Dzięki wypełnieniu mikronierówności nie tylko przenosi moment, lecz także ogranicza przemieszczenia powodujące korozję cierną. Preparat powinien znaleźć się wyłącznie w strefie pasowania. Nadmiar wyciska się na zewnątrz i usuwa natychmiast. Niedopuszczalne jest zalanie koszyka, bieżni lub uszczelnień łożyska bez potwierdzenia kompatybilności.

Dobór produktów WEICON, CX-80 i LOCTITE

Gdy potrzebna jest wysoka wytrzymałość dla trwałego połączenia cylindrycznego, rozważa się LOCTITE 638, WEICONLOCK AN 306-38 albo CX-80 RC38 po potwierdzeniu szczeliny i temperatury. LOCTITE 641 wybiera się, gdy warunkiem jest późniejszy, mniej uciążliwy demontaż serwisowy. Kluczowe pytania brzmią: jaki jest materiał wału i oprawy, czy są to metale aktywne lub pasywne, jaki jest rzeczywisty luz średnicowy, jaka temperatura występuje w eksploatacji, czy złącze pracuje w oleju oraz czy połączenie ma być rozłączne.

ABS Smary oferuje: LOCTITE 638 jako klej do zabezpieczania połączeń cylindrycznych oraz LOCTITE 641 do serwisowych połączeń łożyskowych. ABS Smary oferuje: WEICONLOCK AN 306-38 do mocowania łożysk. ABS Smary oferuje: CX-80 RC38 do trwałego mocowania części cylindrycznych.

Przygotowanie powierzchni i sposób aplikowania

1. Zmierz wał, gniazdo i średnicowy luz; sprawdź stan barków oraz współosiowość.
2. Usuń stary klej, luźną rdzę i zanieczyszczenia. Powierzchnie odtłuść i wysusz.
3. Na metalach pasywnych, przy niskiej temperaturze lub wolnym wiązaniu użyj właściwego aktywatora zgodnie z kartą.
4. Do pasowania ślizgowego nałóż preparat na wał i przy wejściu do oprawy; do połączenia wciskanego pokryj obie powierzchnie.
5. Zmontuj bez zwłoki, w razie potrzeby ruchem obrotowym, a nadmiar usuń z zewnętrznej krawędzi.
6. Nie poruszaj zespołem do uzyskania wytrzymałości wstępnej i nie obciążaj go przed pełnym utwardzeniem.

Końcówka dozująca nie powinna dotykać metalu, a materiału, który miał kontakt z elementem, nie wolno zwracać do opakowania. Czystość decyduje o powtarzalności. Niewielka tolerancja na olej nie oznacza, że silne zanieczyszczenie, smar plastyczny lub płyn montażowy można pozostawić bez oceny.

Klej do regeneracji wałów – granice zastosowania

Termin klej do regeneracji wałów odnosi się do odzyskiwania niewielkich luzów pasowania pod łożyskiem, tuleją, piastą lub kołem. Prawidłowo dobrany klej tworzy cienką warstwę, która wypełnia szczelinę, przenosi siły ścinające i ogranicza dalsze frettowanie. Nie jest natomiast metodą na wał z głębokim rowkowaniem, wytarciem poza zakresem produktu, pęknięciem, znaczną owalnością albo uszkodzonym czopem wymagającym metalizacji czy napawania. Przy złączach odpowiedzialnych za bezpieczeństwo konieczne są pomiary, obliczenia i decyzja osoby odpowiedzialnej za utrzymanie ruchu.

Po utwardzeniu złącze wysokowytrzymałe może wymagać kontrolowanego ogrzania oraz odpowiedniego ściągacza. Nie wolno przenosić siły przez elementy toczne. Po demontażu trzeba usunąć resztki utwardzonego produktu i ponownie ocenić wymiary. Klej do montażu części współosiowych poprawia warunki połączenia, lecz nie usuwa przyczyny awarii: niewyważenia, przeciążenia, niewspółosiowości, złego smarowania lub złego doboru łożyska.

BHP, kontrola i decyzja techniczna

Pracuj w wentylowanym miejscu, stosuj rękawice i chroń oczy. Karty charakterystyki wskazują ryzyko podrażnienia skóry, oczu i dróg oddechowych; preparatu nie należy używać bez zapoznania się z instrukcją. Po montażu warto oznaczyć czas złożenia, produkt, numer partii, rodzaj złącza oraz dopuszczalny moment rozpoczęcia pracy. Przy seryjnych montażach sprawdza się ilość dozowanego materiału, czas utwardzania i powtarzalność pasowania.

Najbezpieczniejszy dobór opiera się na pomiarze i aktualnej karcie technicznej, nie na nazwie produktu. Przygotuj średnicę wału i oprawy, typ łożyska, materiał, temperaturę, obecność oleju, obciążenie oraz informację, czy przyszły demontaż ma być możliwy. Tylko wtedy klej do gniazd łożysk będzie realnym wsparciem naprawy, a nie przypadkowym wypełniaczem.