Silikon wysokotemperaturowy dla motoryzacji Dowsil Q3-1566
Karta techniczna i przewodnik zastosowań
DOWSIL™ Q3-1566 to jednoskładnikowy, pastowaty silikon RTV przeznaczony do elastycznego uszczelniania i klejenia w warunkach podwyższonej temperatury. W zastosowaniach motoryzacyjnych szczególne znaczenie ma możliwość wykonywania uszczelnień elementów mających kontakt z olejem samochodowym lub płynem chłodzącym, przy jednoczesnym zachowaniu elastyczności spoiny po utwardzeniu. Produkt znajduje również zastosowanie w piecach, kuchenkach i innych urządzeniach grzewczych. Nie jest jednak uniwersalnym zamiennikiem każdej uszczelki silnikowej ani materiałem dopuszczonym automatycznie do kontaktu z każdym paliwem, olejem czy płynem eksploatacyjnym. Dobór trzeba oprzeć na konstrukcji złącza, temperaturze ciągłej i szczytowej, rodzaju medium oraz procedurze producenta naprawianego zespołu.
W praktyce DOWSIL Q3-1566 jest czarnym, nieopadającym uszczelniaczem o octanowym mechanizmie sieciowania. Reaguje z wilgocią zawartą w powietrzu i utwardza się w temperaturze otoczenia, tworząc elastyczny elastomer. Takie połączenie cech ułatwia nanoszenie materiału na pionowe powierzchnie, kołnierze i złącza o nieregularnym kształcie. Dla warsztatu, serwisu i zakładu produkcyjnego oznacza to możliwość dozowania gotowej masy bez mieszania dwóch składników i bez dodatkowego urządzenia grzewczego. Jednocześnie reakcja utwardzania wymaga dostępu wilgoci, dlatego czas utwardzenia wnętrza spoiny zależy od jej grubości i geometrii.
Skład i sposób utwardzania
Jest to jednoskładnikowy silikon o acetoksylowym (octanowym) mechanizmie sieciowania. Po wyciśnięciu z kartusza wilgoć atmosferyczna inicjuje reakcję, która postępuje od powierzchni ku głębi. W czasie sieciowania wydziela się niewielka ilość kwasu octowego, rozpoznawalna po charakterystycznym zapachu. Z tego powodu należy zapewnić wentylację, a przy doborze podłoża uwzględnić możliwość oddziaływania produktów ubocznych na metale wrażliwe na korozję. Szczególnej oceny wymagają miedź, mosiądz, niektóre powłoki metaliczne, elementy elektroniczne oraz szczeliny całkowicie zamknięte.
Szybkie utworzenie naskórka na powierzchni nie oznacza pełnego utwardzenia. Wilgoć musi dotrzeć do wnętrza masy, więc gruby wałek albo masa zamknięta pomiędzy dwiema nieprzepuszczalnymi powierzchniami może sieciować znacznie dłużej. Zespół nie powinien być obciążany, zalewany medium ani poddawany próbie szczelności tylko dlatego, że zewnętrzna powierzchnia przestała być lepka. Przed uruchomieniem trzeba uwzględnić przekrój spoiny i warunki procesu, a przy naprawie stosować czas i kolejność zalecane dla konkretnego podzespołu.
Typowe parametry techniczne
Poniższe dane są wartościami typowymi publikowanymi dla produktu, a nie specyfikacją odbiorczą partii. W testach mechanicznych znaczenie mają metoda pomiaru, kondycjonowanie próbki i czas utwardzania. Przed przygotowaniem instrukcji produkcyjnej należy porównać je z aktualną kartą techniczną otrzymaną dla konkretnego opakowania.
| Parametr | Wartość typowa |
|---|---|
| Postać | Czarna, pastowata masa, nieopadająca |
| System utwardzania | Jednoskładnikowy, RTV, acetoksylowy; utwardzanie wilgocią |
| Zakres temperatur pracy | Około −50°C do +275°C; krótkotrwale do około +350°C |
| Czas tworzenia naskórka | Około 5 min w warunkach laboratoryjnych |
| Czas zaniku lepkości powierzchniowej | Około 12–18 min; zależnie od metody i warunków badania |
| Szybkość wytłaczania | Około 270 g/min przy 23°C i warunkach testowych |
| Twardość | Około 43 Shore A |
| Wytrzymałość na rozciąganie | Około 3,6 MPa |
| Wydłużenie przy zerwaniu | Około 340% |
| Gęstość względna | Około 1,06 |
Rozbieżność w publikowanych wartościach czasu zaniku lepkości może wynikać z warunków pomiaru i rewizji dokumentów. Do planowania pracy warto przyjąć krótkie okno obróbki: uformować i wygładzić spoinę zaraz po aplikacji, a czas wiązania sprawdzić w aktualnej karcie technicznej. Parametry katalogowe nie zastępują prób na rzeczywistym materiale.
Zastosowania w motoryzacji
Uszczelnianie misek olejowych i pokryw
Jednym z typowych obszarów zastosowania jest uszczelnianie kołnierzy, pokryw i obudów układu smarowania, jeżeli producent urządzenia przewiduje zastosowanie elastycznego uszczelniacza RTV. W praktyce może chodzić o miskę olejową, pokrywę inspekcyjną, wybrane pokrywy mechanizmów pomocniczych lub elementy obudowy przekładni. Ciągła warstwa pozwala wypełnić drobne nierówności powierzchni i ograniczyć drogę wycieku wzdłuż styku. Nie wolno jednak uznać samej nazwy „olej samochodowy” za potwierdzenie zgodności z każdym olejem silnikowym, przekładniowym, dodatkiem uszlachetniającym lub płynem serwisowym. Wymagana jest weryfikacja dla konkretnego medium, temperatury i czasu kontaktu.
Przed montażem należy sprawdzić, czy dana pokrywa jest przeznaczona do uszczelnienia masą, czy do fabrycznej uszczelki o określonej grubości. Nadmiar wyciśnięty do wnętrza może oderwać się i przemieścić do kanału olejowego, filtra lub otworu smarującego. Zbyt gruba warstwa może również zmienić położenie pokrywy i obciążenie śrub. Dlatego średnica wałka, przebieg wokół otworów i moment dokręcania muszą odpowiadać instrukcji serwisowej, a nie intuicji wykonawcy.
Uszczelnianie połączeń płynu chłodzącego
Kolejnym obszarem, w którym materiał jest rozważany, są wybrane złącza mające kontakt z płynem chłodzącym. Elastyczność silikonu może być przydatna przy zmianach temperatury i niewielkich przemieszczeniach obudowy. Zastosowanie trzeba ograniczyć do miejsc, w których instrukcja naprawy dopuszcza taki rodzaj spoiny. Nie należy nakładać produktu do wnętrza kanału przepływowego ani traktować go jako uniwersalnej uszczelki pompy, termostatu, chłodnicy czy króćca. W każdym przypadku liczy się zgodność z konkretną formulacją płynu, jego inhibitorami korozji, temperaturą, ciśnieniem i materiałem złącza.
W układzie chłodzenia nieprawidłowa aplikacja może spowodować nie tylko wyciek, lecz także ograniczenie przepływu przez przewężenie kanału. Trzeba unikać nadmiaru, zamykania dużej ilości nieutwardzonego materiału oraz uruchamiania układu przed wymaganym utwardzeniem. Jeżeli komponent pracuje pod ciśnieniem albo jest elementem bezpieczeństwa, należy trzymać się danych konstrukcyjnych i procedury producenta pojazdu.
Obudowy i złącza w komorze silnika
W komorze silnika uszczelniacz może pełnić funkcję dodatkowej bariery w złączach obudów i osłon, jeżeli występują umiarkowane ruchy, drgania oraz cykle cieplne. Nieopadająca konsystencja pozwala prowadzić ścieżkę na pionowych ściankach i w miejscach trudniej dostępnych. Produkt może być rozważany przy wybranych osłonach termicznych, pokrywach i elementach pomocniczych, ale nie powinien zastępować elementów mocujących, zatrzasków, nitów ani przewidzianej uszczelki konstrukcyjnej.
Na skuteczność wpływa również drganie. Elastomer może tłumić niewielkie względne ruchy pomiędzy powierzchniami, ale nie jest materiałem do przenoszenia dużych obciążeń udarowych. Jeśli złącze jest narażone na odrywanie, naprężenia zmęczeniowe albo znaczne przesunięcia, trzeba rozważyć inną geometrię lub rozwiązanie mechaniczne. Połączenie powinno zapewniać możliwie równomierny docisk i ograniczać koncentrację naprężeń na krawędzi spoiny.
Uszczelnienia obwodowe i formowane w miejscu montażu
W zastosowaniach serwisowych silikon RTV bywa używany do formowania uszczelki bezpośrednio na kołnierzu. DOWSIL Q3-1566 może być rozważany w tej roli przy wysokiej temperaturze i odpowiednim medium, jeśli wymogi producenta zespołu dopuszczają taki system. Technika ta jest wygodna w przypadku nietypowego kształtu kołnierza lub braku gotowej uszczelki, lecz nie oznacza, że materiał nadaje się do każdego złącza. Warto rozróżnić uszczelki statyczne od dynamicznych, a połączenia bez ciśnienia od złączy, w których występuje pulsacja, ciśnienie lub ruch wału.
Ścieżkę prowadzi się w sposób ciągły, bez przerw i pęcherzy powietrza. Jej obrys powinien omijać otwory, które nie mają być zablokowane, i zachowywać bezpieczny odstęp od krawędzi. W punktach przecięcia kanałów należy stosować wyłącznie schemat przewidziany przez serwis. Montaż wykonuje się w zalecanej kolejności, z równomiernym dokręcaniem. Zbyt silne ściśnięcie może niemal całkowicie wyprzeć silikon, a zbyt mały docisk może pozostawić nieszczelne obszary.
Dobór do układu i ograniczenia chemiczne
Wybór uszczelniacza do pojazdu należy zacząć od określenia funkcji połączenia. Trzeba ustalić, czy uszczelnienie jest statyczne, czy dynamiczne; czy medium jest olejem, chłodziwem, wodą, paliwem lub mieszaniną; czy złącze jest pod ciśnieniem; oraz jak długo i z jaką częstotliwością występuje maksymalna temperatura. Następnie weryfikuje się podłoże: aluminium odlewane, stal, szkło, ceramika, lakier, powłoka ochronna lub tworzywo mogą wymagać różnych metod czyszczenia i prób przyczepności.
Silikony ogólnie dobrze znoszą wiele warunków atmosferycznych i zachowują elastyczność, ale ich odporność chemiczna nie jest uniwersalna. Długotrwały kontakt z paliwami, rozpuszczalnikami, olejami o nieznanym składzie, płynami hamulcowymi, agresywnymi detergentami lub dodatkami może prowadzić do pęcznienia, osłabienia adhezji albo zmiany właściwości. W zastosowaniach automotive trzeba korzystać z tabel zgodności dla konkretnego płynu lub przeprowadzić próbę zanurzeniową i starzeniową. Nie należy przenosić oceny z jednego gatunku oleju na inny tylko dlatego, że oba są sprzedawane jako oleje silnikowe.
Produkt nie jest automatycznie odpowiedni do stałego zanurzenia, połączeń wymagających przenoszenia dużych obciążeń konstrukcyjnych, szczelin o dowolnej szerokości ani do aplikacji podwodnych. Nie zastępuje także taśm, uszczelek metalowych, pierścieni O-ring, klejów konstrukcyjnych, silikonów neutralnych lub materiałów do układów paliwowych, jeśli dokumentacja wymaga innych właściwości. Wymogi producenta pojazdu i aktualna dokumentacja techniczna mają pierwszeństwo przed ogólnym opisem produktu.
Przygotowanie powierzchni
Powierzchnie muszą być czyste, suche i nośne. Należy usunąć pozostałości starej masy, olej, smar, pył, zgorzelinę, luźną korozję, środek antyadhezyjny oraz inne zabrudzenia. Do czyszczenia należy dobrać preparat bezpieczny dla podłoża, uszczelek sąsiednich i powłok. Nie każdy rozpuszczalnik jest odpowiedni dla tworzyw sztucznych, lakieru lub elastomerów. Po odtłuszczeniu powierzchnia powinna całkowicie wyschnąć; dotykanie jej palcami może ponownie wprowadzić tłuszcz.
Niektóre podłoża zapewniają dobrą przyczepność bez primera, lecz nie należy zakładać tego dla wszystkich stopów, powłok czy tworzyw. W produkcji seryjnej trzeba wykonać test adhezji po utwardzeniu, a w naprawie przestrzegać zaleceń producenta części. Jeżeli stosuje się podkład, należy potwierdzić jego zgodność z silikonem, podłożem i warunkami pracy. Nadmierne matowienie może uszkodzić cienką powłokę ochronną albo zwiększyć ryzyko korozji.
Aplikacja i projektowanie spoiny
Kartusz należy przygotować zgodnie z zaleceniami na opakowaniu. Masę wyciska się równomiernie, prowadząc dyszę wzdłuż złącza tak, aby wałek miał właściwy przekrój i kontakt z powierzchnią. Ponieważ materiał jest nieopadający, można go nakładać na pionowe powierzchnie, ale dokładność zależy od stabilnego prowadzenia aplikatora. W produkcji warto ustalić średnicę dyszy, prędkość dozowania, szerokość i wysokość ścieżki oraz dopuszczalne przerwy.
Uformowanie i wygładzenie trzeba zakończyć w czasie krótszym niż czas tworzenia naskórka. Przy około 5 minutach do naskórkowania nie należy zwlekać z montażem ani wielokrotnie poprawiać powierzchni. Wartość ta zależy od temperatury, wilgotności i ruchu powietrza; w ciepłym i wilgotnym otoczeniu dostępny czas może się skrócić. Po utworzeniu naskórka dociskanie lub ponowne wygładzanie może naruszyć ciągłość kontaktu.
Geometria spoiny powinna umożliwiać dostęp wilgoci atmosferycznej do powierzchni utwardzanej. Zbyt grube wypełnienie, szczególnie zamknięte pomiędzy nieporowatymi materiałami, może utwardzać się wolno. Należy pozostawić kontrolowaną warstwę, nie wycisnąć jej całkowicie i nie zamknąć szczeliny poza zakresem projektu. W newralgicznych złączach stosuje się ograniczniki grubości albo metodę przewidzianą przez konstrukcję. Wszelkie śruby dokręca się zgodnie z kolejnością i momentem serwisowym.
Bezpieczeństwo i magazynowanie
Należy stosować się do etykiety oraz aktualnej karty charakterystyki. W czasie utwardzania wydziela się kwas octowy, dlatego prace wykonuje się w dobrze wentylowanym miejscu. Chronić oczy i skórę przed kontaktem, nie wdychać oparów i nie używać produktu przy źródłach zanieczyszczeń, które mogłyby osiadać na świeżej spoinie. Nieutwardzony materiał usuwa się metodą odpowiednią do podłoża, zanim rozpocznie się sieciowanie. Po utwardzeniu usunięcie może wymagać mechanicznego odspajania, które grozi uszkodzeniem delikatnych powierzchni.
Kartusze przechowuje się szczelnie zamknięte w warunkach wskazanych przez producenta na etykiecie. Należy chronić je przed nadmiernym ciepłem, wilgocią i uszkodzeniem opakowania. Po otwarciu czas przydatności reszty materiału może się skrócić wskutek kontaktu z wilgocią; przed kolejnym użyciem należy ocenić stan masy i dyszy. Nie wolno stosować produktu o nieznanej historii przechowywania, zanieczyszczonego, zgrudkowanego lub o zmienionej konsystencji.
Podsumowanie techniczne
DOWSIL Q3-1566 łączy jednoskładnikową aplikację, konsystencję pasty nieopadającej, acetoksylowe utwardzanie wilgocią oraz elastyczność utwardzonego silikonu. Typowe parametry obejmują zakres około −50°C do +275°C, z krótkotrwałymi skokami do około +350°C, twardość około 43 Shore A, wytrzymałość na rozciąganie około 3,6 MPa i wydłużenie przy zerwaniu około 340%. W motoryzacji może znaleźć zastosowanie w wybranych uszczelnieniach oleju samochodowego i płynu chłodzącego, jeżeli producent części lub procedura naprawy dopuszcza użycie masy RTV.
O trwałości decyduje połączenie poprawnego doboru z właściwą aplikacją: oczyszczenie i osuszenie powierzchni, kontrola zgodności chemicznej, równomierne dozowanie, zachowanie dostępu wilgoci oraz odczekanie do utwardzenia spoiny. Świadome ograniczenie zastosowania do warunków potwierdzonych dokumentacją zmniejsza ryzyko nieszczelności, zatkania kanałów i przedwczesnego uszkodzenia połączenia.
Zamówienie może zrealizować sklep ABS Smary: https://abscmt.pl/
Pełną informację uzyskasz w sklepach firmowych ABS Smary: ABSCMT.PL lub SKLEPSMARY.PL. Możesz również zapytać o produkt technologa pod adresem e-mail: biuro@elub.pl.