ABS Portal / Wiedza techniczna

Szczeliwo DOWSIL Q3-3379

płynny, wysokotemperaturowy silikon klejąco-uszczelniający

DOWSIL Q3-3379 jest jednoskładnikowym, płynnym klejem i szczeliwem silikonowym typu RTV przeznaczonym do wykonywania elastycznych połączeń klejonych oraz uszczelnień pracujących w szerokim zakresie temperatur. Szczególną cechą produktu jest połączenie odporności termicznej do około +250°C w pracy ciągłej, z możliwością krótkotrwałego oddziaływania temperatur do około +275°C, z konsystencją umożliwiającą rozpływanie się materiału i wypełnianie szczelin. Właśnie ta zdolność odróżnia Q3-3379 od wielu klasycznych silikonów konstrukcyjnych o konsystencji pasty.

Produkt jest szczególnie interesujący dla konstruktorów urządzeń AGD, producentów podzespołów grzewczych, zakładów montażowych, utrzymania ruchu oraz przedsiębiorstw wykonujących połączenia wymagające jednocześnie szczelności, elastyczności i odporności na wielokrotne cykle nagrzewania i chłodzenia. W dokumentacji zastosowaniowej wymieniane są między innymi żelazka parowe, piece, urządzenia grzewcze, pralki oraz elementy wyposażenia gospodarstwa domowego. W rozwiązaniach dla AGD produkt wskazywany jest również do uszczelnień generatorów pary i pomp wodnych zmywarek, gdzie istotne są odporność na wodę, temperaturę i zachowanie elastyczności połączenia.

Charakter chemiczny i mechanizm utwardzania DOWSIL Q3-3379

DOWSIL Q3-3379 jest jednoskładnikowym silikonem utwardzającym się pod wpływem wilgoci atmosferycznej. Nie wymaga mieszania żywicy z utwardzaczem ani odmierzania składników bezpośrednio przed aplikacją. Po wyciśnięciu materiał rozpoczyna reakcję z wilgocią zawartą w powietrzu, w wyniku której powstaje elastyczny elastomer silikonowy.

System utwardzania należy do typu acetoxy, czyli kondensacyjnego układu octanowego. Podczas sieciowania wydzielana jest niewielka ilość kwasu octowego. Ma to znaczenie technologiczne: w większości typowych zastosowań mechanizm pozwala na sprawne utwardzanie, jednak w przypadku niektórych metali, delikatnych układów elektronicznych lub całkowicie zamkniętych przestrzeni należy wcześniej przeprowadzić próbę kompatybilności. Producent zwraca uwagę, że produkty reakcji utwardzania mogą sprzyjać korozji niektórych powierzchni metalowych, szczególnie jeżeli nie mają możliwości swobodnego odparowania.

Nie jest to zatem neutralny silikon alkoksy. Konstruktor powinien zawsze uwzględniać nie tylko temperaturę pracy, lecz również rodzaj podłoża, geometrię szczeliny oraz możliwość wentylowania miejsca połączenia podczas utwardzania.

Płynność i samopoziomowanie – najważniejsza cecha użytkowa

Jednym z podstawowych powodów stosowania szczeliwa DOWSIL Q3-3379 jest jego konsystencja. Materiał został określony jako gładka, płynna pasta o właściwościach samopoziomujących. Typowa lepkość w temperaturze 23°C wynosi około 73 500 mPa·s. Nie jest więc cieczą o lepkości oleju, lecz produktem znacznie bardziej płynnym od tradycyjnego silikonu konstrukcyjnego utrzymującego wysoki wałek po wyciśnięciu.

Ta charakterystyka pozwala materiałowi rozpływać się po powierzchni, penetrować określone szczeliny, wypełniać rowki uszczelniające oraz dokładnie odwzorowywać geometrię elementu. Jest to korzystne wszędzie tam, gdzie niewielka nierówność powierzchni mogłaby pozostawić kanał prowadzący do przecieku wody, pary lub powietrza.

W praktyce technologicznej płynność może również ograniczać konieczność intensywnego ręcznego profilowania spoiny. W dobrze zaprojektowanym rowku materiał rozprowadza się pod wpływem własnej reologii, co ułatwia automatyczne lub półautomatyczne dozowanie na linii produkcyjnej.

Podstawowe parametry techniczne

DOWSIL Q3-3379 dostarczany jest jako czerwony, płynny silikon klejąco-uszczelniający. Typowe parametry materiału przedstawiają się następująco:

ParametrWartość typowa
Postaćgładka, płynna pasta
Kolorczerwony
Lepkość w 23°Cok. 73 500 mPa·s
Czas tworzenia naskórkaok. 8 min
Czas zaniku kleistości powierzchniowejok. 20 min
Gęstość względnaok. 1,30
Twardośćok. 34 Shore A
Wytrzymałość na rozciąganieok. 3,2 MPa
Wydłużenie przy zerwaniuok. 290%
Typowy zakres użytkowyod ok. –50°C do +250°C
Krótkotrwałe maksimado ok. +275°C

Parametry mechaniczne określono dla próbki o grubości 2 mm po siedmiu dniach utwardzania w temperaturze około 23°C i przy wilgotności względnej 50%. Są to wartości typowe, a nie wartości przeznaczone do samodzielnego tworzenia specyfikacji konstrukcyjnej. Dla konkretnego urządzenia parametry połączenia należy zweryfikować we własnych warunkach produkcyjnych.

Wydłużenie rzędu 290% pokazuje istotną cechę technologii silikonowej. Utwardzone szczeliwo nie zachowuje się jak sztywny klej konstrukcyjny. Może odkształcać się wraz z połączonymi elementami i kompensować różnice rozszerzalności cieplnej, drgania oraz niewielkie przemieszczenia mechaniczne.

Dlaczego elastyczność ma znaczenie przy wysokiej temperaturze?

W urządzeniach grzewczych problemem jest nie tylko sama temperatura. Równie istotne są cykle termiczne. Aluminium, stal nierdzewna, szkło, ceramika i tworzywa konstrukcyjne mają różne współczynniki rozszerzalności cieplnej. Podczas nagrzewania każdy z tych materiałów zmienia wymiar w innym stopniu.

Sztywne połączenie może przy kolejnych cyklach doświadczać koncentracji naprężeń. Elastomer silikonowy działa inaczej: część różnicy przemieszczeń przejmuje poprzez własne odkształcenie. Z tego względu DOWSIL Q3-3379 może jednocześnie pełnić funkcję kleju elastycznego, szczeliwa wysokotemperaturowego i materiału kompensującego ruch pomiędzy łączonymi powierzchniami.

Jest to szczególnie istotne tam, gdzie połączenie przez wiele lat przechodzi od temperatury otoczenia do temperatury roboczej i ponownie stygnie.

Przykłady zastosowania DOWSIL Q3-3379

1. Żelazka parowe

Jednym z klasycznych zastosowań Q3-3379 jest produkcja żelazek parowych. W konstrukcji takiego urządzenia występują jednocześnie wysoka temperatura, gorąca woda, para oraz elementy wykonane z różnych metali.

Szczeliwo może być wykorzystywane w obszarze komory parowej oraz zespołu stopy grzejnej. Zadaniem spoiny jest ograniczenie niekontrolowanego przemieszczania się pary i wody przy jednoczesnym zachowaniu elastyczności podczas wielokrotnych cykli nagrzewania. Materiał wskazywany jest do zastosowań wymagających przyczepności między innymi do aluminium, aluminium odlewanego i stali nierdzewnej.

To dobry przykład pokazujący, dlaczego zwykły silikon budowlany nie powinien być automatycznie traktowany jako zamiennik przemysłowego szczeliwa. W żelazku materiał pracuje w środowisku zdecydowanie bardziej wymagającym niż typowa spoina sanitarna.

2. Piece domowe i przemysłowe

DOWSIL Q3-3379 może być stosowany do uszczelniania elementów pieców domowych i przemysłowych, jeżeli rzeczywista temperatura spoiny mieści się w zakresie dopuszczalnym dla produktu. Zaletą pozostaje zachowanie elastyczności w temperaturach dochodzących do około +250°C, a krótkotrwale nawet +275°C.

Typowy przykład stanowi uszczelnienie połączenia dwóch elementów metalowych obudowy lub zespołu grzejnego, w którym powierzchnie mają niewielkie nierówności. Płynny silikon może wypełnić mikroszczeliny i po utwardzeniu utworzyć ciągłą warstwę elastomerową.

Należy jednak odróżnić temperaturę panującą wewnątrz komory pieca od temperatury rzeczywiście występującej na spoinie. Jeżeli miejsce uszczelnienia jest stale wystawione na temperaturę przekraczającą zakres Q3-3379, należy dobrać produkt o odpowiednio wyższej odporności cieplnej.

3. Zmywarki – generatory pary

W nowoczesnych zmywarkach występują podzespoły generujące lub transportujące gorącą wodę i parę. DOWSIL Q3-3379 wskazywany jest między innymi do uszczelniania generatorów pary, gdzie wymagane jest połączenie odporności na wodę i wysoką temperaturę.

Szczeliwo może w takim układzie wypełniać niewielkie przestrzenie pomiędzy współpracującymi elementami obudowy. Po utwardzeniu pozostaje elastyczne, dzięki czemu może kompensować rozszerzalność materiałów podczas kolejnych programów mycia i suszenia.

4. Pompy wodne w urządzeniach AGD

Innym przykładem zastosowania jest uszczelnianie zespołów pomp wodnych. W tym przypadku nie chodzi o smarowanie wirnika ani zastępowanie dynamicznego uszczelnienia mechanicznego. Silikon może natomiast służyć do wykonania statycznej spoiny pomiędzy elementami obudowy lub innymi nieruchomymi częściami zespołu.

Dzięki płynności produkt łatwo rozprowadza się w odpowiednio zaprojektowanym rowku, a po utwardzeniu tworzy elastyczne uszczelnienie.

5. Pralki

Dokumentacja produktu wymienia również pralki jako grupę zastosowań.

W takich urządzeniach szczeliwo może znaleźć zastosowanie przede wszystkim w statycznych połączeniach elementów, które wymagają ochrony przed wodą i jednocześnie podlegają drganiom oraz zmianom temperatury. Każdy konkretny przypadek powinien jednak zostać zweryfikowany pod kątem kontaktu z detergentami, materiałów konstrukcyjnych oraz temperatury.

6. Elementy grzejne

Q3-3379 może być rozważany przy uszczelnianiu elementów grzejnych i ich obudów, zwłaszcza tam, gdzie przewodzenie ciepła powoduje cykliczne rozszerzanie metalu.

Przykładem może być miejsce przejścia elementu grzejnego przez obudowę, zamknięcie metalowej komory lub szczelina pomiędzy częściami wykonanymi z materiałów o różnych współczynnikach rozszerzalności.

Nie należy jednak utożsamiać produktu z pastą termoprzewodzącą. Jego podstawową rolą jest klejenie i uszczelnianie, a nie zwiększanie przewodnictwa cieplnego pomiędzy powierzchniami.

7. Uszczelnienia typu formed-in-place

Płynne szczeliwa silikonowe są szczególnie interesujące dla konstrukcji wykorzystujących zasadę formed-in-place gasket, czyli uszczelkę tworzoną bezpośrednio w miejscu montażu.

Zamiast wycinania oddzielnej uszczelki można zaprojektować rowek, dozować do niego odpowiednią ilość silikonu, połączyć elementy i pozwolić materiałowi utwardzić się w geometrii połączenia.

Q3-3379 jest korzystny w takich konstrukcjach ze względu na samopoziomowanie i zdolność do dokładnego wypełnienia przestrzeni. Warunkiem powodzenia jest jednak właściwe dobranie szerokości i głębokości rowka oraz zapewnienie odpowiedniego dostępu wilgoci podczas utwardzania.

8. Produkcja seryjna i linie montażowe

Dokumentacja techniczna określa produkt jako odpowiedni do szybkich procesów produkcyjnych i montażowych.

Czas tworzenia naskórka wynoszący około 8 minut daje operatorowi ograniczone, ale praktyczne okno na wykonanie operacji. Materiał można dozować automatycznie, półautomatycznie albo ręcznie. Po około 20 minutach powierzchnia przestaje być lepka, chociaż pełnego utwardzenia nie należy utożsamiać z samym zanikiem kleistości.

W produkcji seryjnej jest to bardzo ważne rozróżnienie. Element wyglądający na powierzchni jak utwardzony może nadal zawierać nieutwardzony materiał głębiej w spoinie.

Utwardzanie – około 2 mm w 24 godziny

Po utworzeniu naskórka reakcja chemiczna postępuje od powierzchni w głąb materiału. W temperaturze pokojowej i przy wilgotności względnej około 50% DOWSIL Q3-3379 utwardza się po 24 godzinach na głębokość około 2 mm.

W bardzo grubych spoinach czas całkowitego utwardzenia będzie więc odpowiednio dłuższy. Proces zwalnia także przy niskiej wilgotności. Szczególnie niekorzystne są konstrukcje zamknięte, w których wilgoć atmosferyczna ma ograniczony dostęp do silikonu.

Z punktu widzenia projektanta oznacza to, że Q3-3379 nie powinien być traktowany jak dwuskładnikowy materiał zalewowy utwardzający się jednocześnie w całej objętości.

Przygotowanie powierzchni

Trwałość uszczelnienia zależy w dużej mierze od przygotowania podłoża. Powierzchnie powinny być czyste, suche i wolne od oleju, smaru, pyłu oraz innych zanieczyszczeń mogących pogorszyć adhezję.

W dokumentacji technologicznej jako środki do oczyszczania wymieniane są między innymi alkohol izopropylowy, aceton oraz MEK, przy czym stosowanie rozpuszczalnika zawsze powinno być zgodne z zasadami bezpieczeństwa i kompatybilnością konkretnego podłoża.

Produkt może uzyskiwać przyczepność bez primera do wielu powierzchni, w tym szkła, metali oraz popularnych tworzyw konstrukcyjnych. Trudniejsze są materiały o bardzo niskiej energii powierzchniowej, takie jak PTFE, polietylen i polipropylen. Na takich podłożach nie należy zakładać dobrej przyczepności bez wcześniejszych prób i odpowiedniego przygotowania.

Dla maksymalizacji adhezji może być stosowany odpowiedni primer silikonowy. Dokumentacja dla Q3-3379 zaleca po oczyszczeniu nałożenie cienkiej warstwy primera i pozostawienie jej do wyschnięcia przez około 15–90 minut w odpowiednich warunkach.

Sposób aplikacji

DOWSIL Q3-3379 można nanosić bezpośrednio na przygotowany element lub do rowka uszczelniającego, po czym należy odpowiednio szybko zamontować drugi komponent.

Wszelkie wygładzanie lub korygowanie spoiny najlepiej zakończyć przed utworzeniem naskórka, czyli orientacyjnie w ciągu pierwszych kilku minut po aplikacji. Warunki otoczenia mogą zmieniać rzeczywisty czas pracy.

W produkcji powtarzalnej najlepiej określić:

  • szerokość i wysokość ścieżki dozowania,
  • masę materiału przypadającą na jeden detal,
  • prędkość przesuwu głowicy,
  • czas od aplikacji do złożenia elementów,
  • nacisk montażowy,
  • minimalny czas przed dalszą manipulacją,
  • czas przed próbą szczelności,
  • warunki sezonowania.

Tak przygotowany proces jest znacznie bardziej powtarzalny niż aplikacja wykonywana wyłącznie „na oko”.

DOWSIL Q3-3379 a elementy gumowe i elastomerowe

Q3-3379 jest przede wszystkim klejem i szczeliwem silikonowym, a nie klasycznym smarem do gumy. W instalacji mogą jednak jednocześnie występować silikonowe uszczelnienie stałe oraz ruchome O-ringi, pierścienie gumowe czy uszczelki wymagające osobnego środka smarnego.

W takich przypadkach warto rozdzielić funkcje. Q3-3379 wykonuje trwałą spoinę, natomiast do ruchomych elementów elastomerowych dobiera się specjalistyczny smar do gumy i O-ringów.

W ofercie ABS Smary dostępne są między innymi rozwiązania przeznaczone do uszczelek, gumy i elastomerów:

Smar do gumy i zaworów – oferta ABS Smary na abscmt.pl

oraz specjalistyczny silikonowy preparat do O-ringów, armatury i uszczelnień:

MOLYKOTE 111 – smar i uszczelniacz do gumy, O-ringów i zaworów na abscmt.pl

W sklepsmary.pl dostępna jest także cała grupa materiałów przeznaczonych do współpracy z gumą i elastomerami:

Smary do gumy i elastomerów – sklepsmary.pl

Do połączeń metal–elastomer i uszczelnień O-ring może być stosowany również:

MOLYKOTE 55 O-Ring Grease – smar do uszczelniaczy i gumy

Dobór środka do gumy zawsze powinien uwzględniać gatunek elastomeru. Określenie „guma” obejmuje materiały o bardzo różnej chemii, dlatego kompatybilność z EPDM, NBR, FKM, silikonem czy innym elastomerem należy potwierdzić dla konkretnej aplikacji.

Ograniczenia zastosowania

Mimo bardzo dobrych parametrów DOWSIL Q3-3379 nie jest produktem uniwersalnym. Szczególną uwagę należy zwrócić na kilka ograniczeń.

Ze względu na octanowy mechanizm utwardzania podczas sieciowania powstaje niewielka ilość kwasu octowego. Produkt nie powinien więc być bez przeprowadzenia testów stosowany w zamkniętych układach zawierających materiały szczególnie podatne na korozję.

Nie należy zakładać dobrej adhezji do PTFE, PE oraz PP bez odpowiedniego przygotowania podłoża.

Produkt nie jest przedstawiany w dokumentacji jako przeznaczony do zastosowań medycznych, farmaceutycznych ani do kontaktu z żywnością.

Nie należy także traktować odporności na +275°C jako temperatury ciągłej. Jest to wartość dotycząca krótkotrwałych pików temperaturowych, podczas gdy typowa górna granica pracy długotrwałej wynosi około +250°C.

Magazynowanie

W oryginalnym, nieotwartym opakowaniu dokumentacja techniczna określa możliwość przechowywania produktu w temperaturze od około –15°C do +35°C, z typowym okresem przydatności wynoszącym 12 miesięcy od daty produkcji.

Po otwarciu opakowania szczególnie istotna staje się ochrona materiału przed kontaktem z wilgocią. Mechanizm odpowiedzialny za utwardzanie spoiny działa bowiem również na materiał znajdujący się przy wylocie kartusza lub opakowania.

DOWSIL Q3-3379 w utrzymaniu ruchu i produkcji OEM

Dla działu utrzymania ruchu największą zaletą Q3-3379 jest możliwość wykonania trwałego, elastycznego uszczelnienia tam, gdzie tradycyjna uszczelka może być trudna do wykonania albo gdzie powierzchnie mają nietypową geometrię.

Dla producenta OEM dodatkowym atutem jest możliwość dozowania materiału w powtarzalny sposób na linii produkcyjnej. Nie trzeba wycinać i pozycjonować oddzielnej uszczelki. Odpowiednio zaprojektowany rowek, kontrolowana dawka materiału oraz prawidłowy proces utwardzania pozwalają uzyskać powtarzalne połączenie.

Zastosowanie płynnego szczeliwa daje również konstruktorowi większą swobodę projektowania złożonych ścieżek uszczelniających. Materiał może otaczać otwory montażowe, prowadzić przez narożniki i wypełniać miejscowe nierówności powierzchni.

Kiedy warto wybrać DOWSIL Q3-3379?

Produkt jest szczególnie interesujący, kiedy projekt wymaga jednocześnie:

  • wysokiej odporności termicznej,
  • elastyczności po utwardzeniu,
  • płynnej i samopoziomującej konsystencji,
  • szczelności wobec wody lub pary w prawidłowo zaprojektowanym połączeniu,
  • łączenia elementów poddawanych cyklom termicznym,
  • możliwości automatycznego dozowania,
  • utwardzania w temperaturze pokojowej,
  • jednoskładnikowego systemu bez mieszania,
  • zdolności kompensowania niewielkich przemieszczeń elementów,
  • wykonania uszczelnienia bez oddzielnej, wycinanej uszczelki.

Właśnie zestaw tych cech sprawia, że DOWSIL Q3-3379 Flowable Adhesive/Sealant zajmuje szczególne miejsce pomiędzy klasycznym silikonem wysokotemperaturowym a przemysłowym materiałem do precyzyjnego tworzenia uszczelek.

Podsumowanie

Szczeliwo DOWSIL Q3-3379 jest specjalistycznym, czerwonym, jednoskładnikowym silikonem RTV o systemie octanowym, przeznaczonym do klejenia i uszczelniania elementów wymagających połączenia wysokiej odporności temperaturowej z trwałą elastycznością. Materiał zachowuje właściwości w bardzo szerokim zakresie temperatur, osiąga około 3,2 MPa wytrzymałości na rozciąganie, około 290% wydłużenia przy zerwaniu i twardość około 34 Shore A, dzięki czemu utwardzona spoina może pracować razem z elementami urządzenia zamiast tworzyć sztywne, podatne na pękanie połączenie.

Najbardziej charakterystyczną cechą produktu pozostaje jednak jego płynność i samopoziomowanie. Pozwala ona dokładnie wypełniać rowki, szczeliny i nieregularności, co ma szczególne znaczenie przy produkcji żelazek parowych, pieców, zmywarek, urządzeń grzewczych oraz innych zespołów przemysłowych. Przy prawidłowym zaprojektowaniu spoiny DOWSIL Q3-3379 może jednocześnie kleić, uszczelniać, kompensować rozszerzalność cieplną oraz ograniczać wpływ drgań i zmian temperatury na połączenie.

Przed wdrożeniem należy zweryfikować kompatybilność z konkretnymi materiałami, pamiętać o octanowym systemie utwardzania, zapewnić dostęp wilgoci oraz przeprowadzić próbę technologiczną w rzeczywistych warunkach pracy urządzenia. W przemyśle stara zasada nadal sprawdza się najlepiej: dobra karta techniczna wskazuje kierunek, ale dobrze wykonana próba aplikacyjna zatwierdza rozwiązanie.

Pełną informację handlową i pomoc w doborze produktu można uzyskać w sklepach firmowych ABS Smary: https://abscmt.pl/ lub https://sklepsmary.pl/. Możesz również zapytać technologa o dobór DOWSIL Q3-3379 do konkretnej aplikacji pod adresem biuro@elub.pl.

Pełną informację uzyskasz w sklepach firmowych ABS Smary: abscmt.pl. lub sklepsmary.pl. Możesz również zapytać o produkt technologa pod adresem e-mail: biuro@elub.pl.