Molykote 1102

Charakter produktu i jego rola w armaturze gazowej

Molykote 1102 to specjalistyczny, czarny smar plastyczny przeznaczony przede wszystkim do kurków, zaworów i elementów sterujących pracujących w instalacjach oraz urządzeniach gazowych. Jego konstrukcja opiera się na oleju mineralnym, nieorganicznym zagęszczaczu i dodatku stałych środków smarnych. Taki układ formulacyjny został dobrany nie pod kątem wysokich prędkości obrotowych, lecz dla wolnych ruchów ślizgowych, częstych cykli otwierania i zamykania oraz długich okresów pozostawania zaworu w jednej pozycji. W armaturze gazowej właśnie stabilność filmu smarnego, odporność na wodę i zdolność pozostania w miejscu aplikacji są ważniejsze niż parametry typowe dla smarów łożyskowych.

Produkt wyróżnia się brakiem punktu kroplenia. W praktyce oznacza to, że nie zachowuje się jak klasyczny smar mydlany, który po przekroczeniu określonej temperatury może gwałtownie mięknąć i wypływać ze strefy smarowania. Jest to istotne w kurkach gazowych, zaworach regulacyjnych, zespołach grzewczych i urządzeniach domowych, gdzie smar powinien pozostać na powierzchniach współpracujących także wtedy, gdy element przez długi czas pracuje w podwyższonej temperaturze. Równocześnie wysoka odporność na działanie wody ogranicza wypłukiwanie produktu w otoczeniu, w którym może pojawiać się kondensat, wilgoć technologiczna lub okresowe mycie elementów podczas obsługi serwisowej.

Najważniejsze parametry techniczne

Dokumentacja techniczna podaje dla Molykote 1102 klasę konsystencji około NLGI 3, penetrację po ugniataniu 205–240 mm/10 oraz gęstość około 0,96 g/ml w 20°C. Olej bazowy ma wysoką lepkość: około 900 mm²/s w 40°C i 42 mm²/s w 100°C. Te wartości dobrze tłumaczą charakter pracy produktu: jest to smar stosunkowo sztywny, lepki i trwały w strefie kontaktu, a nie lekki środek do szybko poruszających się mechanizmów.

Ogólny zakres temperatury pracy podawany dla produktu wynosi od 0°C do +160°C, z możliwością krótkotrwałego oddziaływania temperatury do około +220°C. Trzeba jednak odróżnić zakres użytkowy produktu od zakresu objętego konkretnym dopuszczeniem gazowym. Aktualnie dostępny certyfikat DIN-DVGW dla modelu 1102, oparty na DIN EN 377, klasyfikuje go jako materiał klasy D i wskazuje zakres 0 do +140°C w ramach certyfikacji. Dla projektanta i serwisanta oznacza to prostą zasadę: przy zastosowaniu wymagającym formalnego dopuszczenia należy posługiwać się zakresem zapisanym w ważnym certyfikacie, a nie tylko szerszą temperaturą użytkową z karty produktu.

W badaniu czterokulowym obciążenie zespawania wynosi około 2100 N, a ślad zużycia przy obciążeniu 800 N około 0,85 mm. Wyniki te potwierdzają, że warstwa smarna może przenosić znaczące obciążenia kontaktowe występujące na powierzchniach ślizgowych kurków i zaworów. W teście Almen-Wieland podawane obciążenie OK wynosi około 14 500 N. Separacja oleju w standardowym teście wynosi 0,0%, co jest korzystne w aplikacjach wymagających długiego pozostawania smaru w położeniu bez wycieku i bez tworzenia się nadmiernej frakcji olejowej.

Zestawienie danych typowych

Dopuszczenie do gazu – co ono rzeczywiście oznacza

W technice gazowej samo stwierdzenie, że dany środek jest „dobrym smarem”, nie wystarcza. Dopuszczenie do pracy z gazem jest związane z określonym zakresem badania, konstrukcją produktu, temperaturą oraz przeznaczeniem. Molykote 1102 posiada certyfikat dla materiałów do smarowania urządzeń gazowych i elementów sterujących, badanych według DIN EN 377. Oznacza to potwierdzenie przydatności w zdefiniowanym obszarze armatury gazowej, a nie uniwersalne zezwolenie na kontakt z każdym gazem technicznym, każdą mieszaniną i dowolnym ciśnieniem.

Szczególnie ważne jest rozróżnienie gazu ziemnego i typowych zastosowań armatury od instalacji tlenowych lub układów o silnie utleniającym medium. Smaru mineralnego nie należy automatycznie kwalifikować do tlenu tylko dlatego, że ma dopuszczenie do gazu. Dla tlenu, wodoru, gazów agresywnych chemicznie albo mediów o nietypowym składzie wymaga się osobnej oceny kompatybilności oraz, gdy jest to wymagane, odpowiednich badań lub certyfikatów. Ta sama zasada dotyczy uszczelnień elastomerowych i tworzyw: dopuszczenie produktu nie zwalnia z weryfikacji zgodności konkretnego materiału zaworu z użytym smarem.

Zastosowania Molykote 1102 – gdzie produkt pokazuje swoje najmocniejsze strony

Najbardziej typowym zastosowaniem są kurki odcinające gaz ziemny w przewodach głównych i pomocniczych urządzeń domowych. Smar może być stosowany na powierzchniach ślizgowych mechanizmu kurka, gdzie potrzebne jest płynne przejście od pozycji zamkniętej do otwartej, zachowanie wyczuwalnego oporu ruchu oraz ograniczenie zacierania po długim postoju. W takim zastosowaniu szczególne znaczenie ma lepkość oleju bazowego i klasa NLGI około 3: smar tworzy stabilną warstwę i nie jest łatwo wypychany z wąskiej strefy roboczej.

Drugą grupą są kurki i elementy sterujące w podgrzewaczach przepływowych, kotłach, nagrzewnicach i podobnych urządzeniach grzewczych. Mechanizm zaworu może być cyklicznie nagrzewany, a następnie stygnąć, co powoduje zmiany luzów, rozszerzalność cieplną materiałów i migrację kondensatu. Brak punktu kroplenia oraz odporność na wodę pomagają utrzymać film smarny w tych warunkach. Przy projektowaniu lub remoncie trzeba jednak pamiętać, że formalny zakres temperatury wynikający z certyfikatu może być węższy niż temperatura, przy której sam smar zachowuje właściwości fizyczne.

Molykote 1102 sprawdza się również w małych zaworach i kurkach wykonanych z metalu, szkła albo wybranych tworzyw. Może być używany tam, gdzie występuje kontakt metalu z metalem, metalu ze szkłem albo metalu z elementem polimerowym, o ile wcześniej potwierdzono kompatybilność materiałową. Dotyczy to zwłaszcza drobnej armatury sterującej, zaworów laboratoryjnych i komponentów urządzeń, w których ruch jest powolny, skok niewielki, a okresy postoju długie.

Kolejnym zastosowaniem są mechanizmy, w których oprócz smarowania potrzebna jest funkcja wspomagania szczelności na powierzchniach ciernych. Gęsty film smarny może ograniczać mikroruchy, wypełniać drobne nierówności powierzchni i stabilizować moment potrzebny do przestawienia kurka. Nie należy jednak traktować smaru jako zamiennika właściwego uszczelnienia konstrukcyjnego. O-ring, pierścień, gniazdo zaworu lub powierzchnia stożkowa muszą zachować geometrię i stan techniczny przewidziane przez producenta urządzenia.

W serwisie instalacji gazowych produkt jest szczególnie użyteczny po dokładnym oczyszczeniu powierzchni współpracujących. Może być nanoszony pędzlem, szpatułką, smarownicą albo odpowiednim układem dozującym. Kluczowa jest kontrola ilości: nadmiar smaru nie poprawia automatycznie szczelności, a w małych kanałach może utrudniać prawidłowy ruch lub migrować w niepożądane miejsce. W praktyce najlepszy efekt uzyskuje się przez cienką, ciągłą warstwę na powierzchniach rzeczywiście pracujących ciernie.

W warunkach wysokiej wilgotności, sezonowych zmian temperatury i długich przestojów istotna staje się odporność na wymywanie. Smar może pozostawać na elementach, które są okresowo narażone na kondensację pary wodnej lub wilgotne powietrze. Jest to cenna cecha w kotłowniach, pomieszczeniach technicznych, zabudowach zewnętrznych i urządzeniach użytkowanych nieregularnie. Jednocześnie nie należy mylić odporności na wodę z odpornością na wszystkie środki czyszczące, rozpuszczalniki i chemikalia. Jeśli podczas serwisu stosuje się agresywne preparaty, przed ponownym uruchomieniem warto usunąć ich pozostałości i nanieść świeżą warstwę smaru.

Z punktu widzenia utrzymania ruchu ważnym przypadkiem jest armatura rzadko przełączana. Zawór bezpieczeństwa eksploatacyjnego może przez wiele miesięcy pozostawać w jednej pozycji, a następnie musi zadziałać bez szarpnięcia i nadmiernego momentu. Stabilny, lepki smar z dodatkiem stałych środków smarnych jest w takim układzie korzystniejszy niż bardzo lekki olej, który mógłby odpłynąć ze strefy kontaktu. Z tego samego powodu Molykote 1102 nie jest środkiem uniwersalnym do szybkich łożysk – jego mocną stroną jest wolny ruch ślizgowy, duża trwałość filmu i odporność na warunki otoczenia.

Kompatybilność z tworzywami, elastomerami i materiałami uszczelniającymi

Dokumentacja dopuszcza zastosowania z elementami metalowymi, szklanymi i z tworzyw, ale jednocześnie zaleca wykonywanie prób kompatybilności dla konkretnych tworzyw i elastomerów. Jest to bardzo ważne, ponieważ pod wspólnymi nazwami „plastik” lub „guma” kryją się dziesiątki materiałów o odmiennej odporności na oleje mineralne. W praktyce ocenia się pęcznienie lub skurcz, zmianę twardości, spadek wytrzymałości, powstawanie naprężeniowych pęknięć oraz zmianę tarcia po dłuższym kontakcie ze smarem.

Jeżeli zawór zawiera O-ringi, membrany albo gniazda z elastomeru, dobór powinien uwzględniać zarówno rodzaj gazu, temperaturę i ciśnienie, jak i materiał uszczelnienia. W aplikacjach, w których priorytetem jest szeroka zgodność z elastomerami albo bardzo niska temperatura, właściwszy może być inny smar gazowy, na przykład odpowiednio certyfikowany produkt silikonowy lub fluorowany. Właśnie dlatego wybór smaru do gazu zaczyna się od warunków pracy i materiałów konstrukcyjnych, a dopiero potem od nazwy handlowej.

Jak wybierać między Molykote 1102 a innymi smarami dopuszczonymi do gazu

Molykote 1102 jest naturalnym wyborem dla klasycznych kurków i zaworów gazowych, gdy temperatura nie spada poniżej 0°C, wymagany jest bardzo odporny na wodę, stosunkowo twardy smar mineralny, a mechanizm pracuje wolno. Jeżeli urządzenie ma pracować zimą na zewnątrz, w temperaturach ujemnych, albo zawiera dużą liczbę wrażliwych elastomerów i tworzyw, należy rozważyć smary o szerszym zakresie niskotemperaturowym i potwierdzonej kompatybilności materiałowej.

W grupie środków do armatury gazowej spotyka się między innymi smary silikonowe przeznaczone do zaworów gazowych i wodnych. Zwykle oferują one znacznie niższą temperaturę minimalną, dobrą odporność na wodę i szeroką zgodność z wieloma elastomerami. Nie oznacza to jednak, że zawsze są lepsze. W niektórych parach materiałowych olej silikonowy może być niepożądany, a w procesach lakierniczych nawet niewielkie zanieczyszczenie silikonem bywa problemem. Istnieją także specjalistyczne smary fluorowane do agresywnych mediów i bardzo wysokich wymagań chemicznych, lecz ich koszt i przeznaczenie są inne niż w typowej armaturze gazu ziemnego.

Najpewniejszy schemat doboru obejmuje pięć pytań: jakie medium przepływa przez zawór, jaki jest zakres temperatury, jakie materiały występują w parze ciernej i uszczelnieniach, jakie ciśnienie oraz częstość przełączania występują w urządzeniu, a na końcu – jakiego formalnego dopuszczenia wymaga producent urządzenia lub lokalna norma. Smar z logo certyfikatu jest właściwy tylko wtedy, gdy certyfikat obejmuje rzeczywiste warunki użytkowania.

Sposób aplikacji i dobra praktyka serwisowa

Przed naniesieniem smaru powierzchnie powinny być czyste, suche i wolne od starego środka smarnego, osadów oraz zanieczyszczeń. W kurkach precyzyjnych szczególnie ważne jest usunięcie twardych resztek, które mogłyby zarysować powierzchnię współpracującą. Produkt nanosi się równomiernie pędzlem, szpatułką, smarownicą lub urządzeniem automatycznym. Może być również używany w odpowiednio zaprojektowanych układach centralnego smarowania.

Po złożeniu mechanizmu należy sprawdzić płynność ruchu, moment przestawiania oraz szczelność zgodnie z procedurą właściwą dla urządzenia. Jeżeli występują tworzywa lub elastomery, przed seryjnym zastosowaniem warto wykonać próbę materiałową. Nie powinno się mieszać różnych smarów bez potwierdzenia zgodności, ponieważ odmienne oleje bazowe i zagęszczacze mogą prowadzić do zmiękczenia, stwardnienia, separacji oleju albo utraty przyczepności.

W przypadku urządzeń gazowych serwis powinien wykonywać personel posiadający wymagane uprawnienia i stosujący procedury producenta urządzenia. Po zakończeniu prac kluczowe jest badanie szczelności – sam fakt zastosowania smaru z dopuszczeniem nie zastępuje kontroli technicznej zaworu i całej instalacji.

Przechowywanie, trwałość i bezpieczeństwo eksploatacyjne

W oryginalnym, nieotwartym opakowaniu, przechowywanym w temperaturze do 20°C, Molykote 1102 ma deklarowaną trwałość użytkową 60 miesięcy od daty produkcji. Opakowanie należy chronić przed zanieczyszczeniem, wodą i przypadkowym zmieszaniem z innymi środkami. Po pobraniu produktu narzędziem serwisowym nie powinno się zwracać zanieczyszczonej porcji do opakowania głównego.

Dane techniczne mają charakter wartości typowych. W aplikacjach odpowiedzialnych należy oprzeć dobór na aktualnej karcie technicznej, karcie bezpieczeństwa, ważnym certyfikacie gazowym oraz wymaganiach producenta urządzenia. Szczególną ostrożność trzeba zachować przy mediach utleniających, nietypowych gazach, wysokim ciśnieniu i temperaturach poza zakresem certyfikacji. W takim przypadku konieczna jest indywidualna weryfikacja materiałowa i formalna.

Zakup Molykote 1102

Molykote 1102 w opakowaniu 50 g można zamówić w sklepie ABSCMT.PL. Jest to wygodne rozwiązanie zarówno dla serwisu armatury gazowej, jak i dla odbiorców przemysłowych potrzebujących niewielkiego opakowania specjalistycznego smaru. Sklep oraz bezpośredni odnośnik sprzedażowy do opakowania 50 g podano poniżej w sekcji „Linki handlowe”. Przed zakupem do konkretnego urządzenia warto porównać wymagania producenta zaworu z zakresem temperatury, materiałami uszczelnień i aktualnym dopuszczeniem gazowym produktu.

Linki handlowe

Sklep: ABSCMT.PL. Produkt 50 g: Molykote 1102 smar do zaworów gazowych 50 g.

Pełną informację uzyskasz w sklepach firmowych ABS Smary: ABSCMT.PL lub SKLEPSMARY.PL. Możesz również zapytać o produkt technologa pod adresem e-mail: biuro@elub.pl.