Produkty do przekładni – smary, oleje i pasty montażowe
Co pracuje wewnątrz przekładni, jakie są jej najważniejsze odmiany i jak dobrać środek smarny do obciążenia, prędkości, temperatury oraz konstrukcji obudowy.
Przekładnia przenosi ruch i moment obrotowy między wałami, a jednocześnie może zmieniać prędkość, kierunek obrotów lub położenie osi. Jej podstawą są współpracujące koła zębate osadzone na wałach podpartych łożyskami. Korpus utrzymuje geometrię zazębienia, odprowadza ciepło i zatrzymuje środek smarny. Zespół uzupełniają uszczelnienia, elementy regulacyjne, odpowietrznik oraz wlew i spust oleju. Prawidłowy luz międzyzębny i ustawienie łożysk są równie ważne jak sam smar.
Budowa i rodzaje przekładni
W przekładni walcowej zęby kół są proste lub śrubowe, a osie wałów zwykle równoległe. Uzębienie śrubowe pracuje ciszej i przenosi obciążenie płynniej, lecz wytwarza siłę osiową przejmowaną przez łożyska. Przekładnia stożkowa zmienia kierunek napędu, często o 90°, dlatego spotyka się ją w przekładniach kątowych. Odmiana hipoidalna ma przesunięte osie i duży udział poślizgu, więc wymaga oleju o odpowiedniej nośności.
Przekładnia ślimakowa składa się ze ślimaka i ślimacznicy. Zapewnia duże przełożenie na jednym stopniu i może pracować bardzo cicho, ale jej ruch zawiera dużo poślizgu, co podnosi temperaturę i stawia wysokie wymagania lepkości oraz zgodności oleju z materiałem koła, często wykonanym z brązu. Przekładnia planetarna ma koło słoneczne, satelity, jarzmo i koło pierścieniowe. Jest zwarta, umożliwia rozdział obciążenia na kilka zazębień i osiąga dużą gęstość mocy, lecz stawia wymagania zarówno smarowaniu zębów, jak i łożysk satelitów.
W przekładniach otwartych smar musi mocno przylegać, nie być łatwo odrzucany i tworzyć odporny film na odsłoniętych zębach. W zamkniętych reduktorach częściej stosuje się olej rozbryzgowy, obieg wymuszony albo smar półpłynny. W przekładniach z tworzyw sztucznych trzeba sprawdzić zgodność oleju bazowego i dodatków z polimerem; produkt właściwy dla stali może osłabić tworzywo.
| Rodzaj przekładni | Charakter pracy | Najczęstsze rozwiązanie smarne |
|---|---|---|
| Walcowa i planetarna | Toczenie z udziałem poślizgu, obciążenia zmienne | Olej przekładniowy EP lub smar przewidziany przez producenta |
| Stożkowa i hipoidalna | Zmiana kierunku napędu, wysoki nacisk i poślizg | Olej o właściwej klasie lepkości i pakiecie EP |
| Ślimakowa | Duży poślizg i wzrost temperatury | Olej dobrany do obciążenia oraz zgodny z brązem |
| Otwarta | Brak szczelnej obudowy, pył, woda, odrzucanie | Smar przyczepny do otwartych kół zębatych |
| Z tworzyw sztucznych | Mały hałas, wrażliwość materiałowa | Smar syntetyczny potwierdzony jako zgodny z danym polimerem |
Olej, smar półpłynny czy smar plastyczny?
Olej dobrze odbiera ciepło, dociera do wielu punktów i może być filtrowany. Zbyt rzadki film nie rozdzieli powierzchni zębów, a zbyt lepki zwiększy straty energii, temperaturę i trudność rozruchu. Smar półpłynny klas NLGI 000, 00 lub 0 może przepływać i wracać do zazębienia, a jednocześnie łatwiej pozostaje w obudowie z niedoskonałym uszczelnieniem. Konstrukcja musi jednak przewidywać taką konsystencję.
Smar plastyczny NLGI 1–3 pozostaje w miejscu i sprawdza się w przekładniach otwartych albo małych mechanizmach. Nadmiar podnosi temperaturę, a zbyt twardy smar może pozostać poza strefą zazębienia. Pasta montażowa ogranicza tarcie podczas montażu oraz pierwszych ruchów, ale nie jest automatycznie zamiennikiem oleju lub smaru eksploatacyjnego.
Jakich cech szukać?
- Właściwa lepkość oleju bazowego – dopasowana do prędkości, temperatury i obciążenia; im wolniejsza i ciężej obciążona przekładnia, tym zwykle potrzebny jest grubszy film.
- Nośność EP/AW – dodatki ograniczają zacieranie i zużycie, ale muszą być zgodne z materiałem kół.
- Stabilność termiczna i oksydacyjna – ważna przy długich okresach wymiany, wysokiej temperaturze oraz małej objętości środka smarnego.
- Ochrona przed korozją i wodą – potrzebna w myciu, wilgoci, przestojach i zmiennych temperaturach powodujących kondensację.
- Przyczepność – cenna na otwartych kołach, choć nadmierna kleistość może zwiększać opory i zatrzymywać brud.
- Zgodność materiałowa – należy sprawdzić brąz, elastomery uszczelnień, farby wewnętrzne oraz tworzywa sztuczne.
- Wymagane dopuszczenia – w przemyśle spożywczym sama jasna barwa nie wystarcza; liczy się deklarowana rejestracja, np. NSF H1, oraz procedura zakładu.
Produkty do przekładni w ABSCMT.PL
Poniższe karty pokazują różne sposoby smarowania: od przyczepnego smaru do otwartych zębów, przez produkty półpłynne, po rozwiązania spożywcze i pastę montażową. Linki prowadzą bezpośrednio do aktualnych kart sklepu.
Molykote G-1502 FM, 400 g
Syntetyczny smar PAO z kompleksowym zagęszczaczem aluminiowym, przeznaczony m.in. do łożysk i przekładni. Wyróżnia się wysoką nośnością, odpornością na wodę oraz rejestracją NSF H1; może być rozważany w maszynach spożywczych po sprawdzeniu wymagań węzła.
Zobacz Molykote G-1502 FM w ABSCMT.PLGrafiten Grease – smar półpłynny
Czarny, półpłynny produkt do mechanizmów wymagających łatwego rozprowadzania i utrzymania filmu w obudowie. Może stanowić rozwiązanie dla przekładni przewidzianych do smarowania smarem o miękkiej konsystencji; przed użyciem trzeba potwierdzić wymaganą klasę NLGI.
Zobacz Grafiten Grease w ABSCMT.PLMolykote 165 LT, 1 kg
Smar opracowany do otwartych, silnie obciążonych metalowych przekładni redukcyjnych pracujących przy małej prędkości obwodowej. Przyczepny film pomaga utrzymać środek na zębach, lecz produkt nie zastępuje oleju w szybkiej, zamkniętej skrzyni.
Zobacz Molykote 165 LT w ABSCMT.PLVegatol Lith EP0–EP000
Półpłynny smar litowy z wariantami miękkiej konsystencji, łatwy do pompowania. Jest przeznaczony do układów, w których smar ma przemieszczać się przewodami lub wracać do strefy tarcia; przy przekładni trzeba wybrać dokładnie klasę zgodną z instrukcją.
Zobacz Vegatol Lith EP0–EP000 w ABSCMT.PLMolykote G-0052, 380 g
Biały smar spożywczy oferowany do elementów maszyn, w tym wybranych kół zębatych i łożysk. Jest propozycją tam, gdzie oprócz smarowania liczy się możliwość incydentalnego kontaktu z żywnością; dopuszczenie nie zwalnia z prawidłowej aplikacji i kontroli ilości.
Zobacz Molykote G-0052 w ABSCMT.PLMolykote G-N Plus, 1 kg
Pasta montażowa do metalowych połączeń, przydatna przy składaniu elementów przekładni, połączeń wielowypustowych i innych powierzchni narażonych na duży nacisk podczas pierwszego ruchu. Jest środkiem montażowym, a nie typowym napełnieniem roboczym przekładni.
Zobacz Molykote G-N Plus w ABSCMT.PLProdukty do przekładni w SKLEPSMARY.PL
W tym sklepie dostępne są zarówno smary do przekładni otwartych i zamkniętych, jak i przemysłowe oleje do odmiennych typów zazębienia. Wariant lepkości lub opakowania należy wybrać na karcie produktu zgodnie z tabliczką przekładni i instrukcją urządzenia.
Molykote G-1502 FM, 400 g
Syntetyczny smar do łożysk i przekładni, szczególnie użyteczny tam, gdzie wymagana jest wysoka nośność, odporność na wymywanie oraz dopuszczenie NSF H1. Oferta dotyczy wygodnego opakowania do obsługi pojedynczych maszyn.
Zobacz Molykote G-1502 FM w SKLEPSMARY.PLMolykote 165 LT, 1 kg
Produkt do otwartych metalowych kół zębatych pod dużym obciążeniem i przy niewielkiej prędkości. Dobra przyczepność ogranicza odrzucanie, jednak przed aplikacją należy oczyścić zęby i nie nakładać warstwy grubszej niż potrzebna do utworzenia filmu.
Zobacz Molykote 165 LT w SKLEPSMARY.PLMolykote Longterm 00, 1 kg
Półpłynny smar klasy NLGI 00 do odpowiednio zaprojektowanych przekładni zamkniętych. Miękka konsystencja ułatwia dopływ do zazębienia, a dodatki stałe wspierają ochronę przy obciążeniu. Nie należy zastępować nim automatycznie oleju przekładniowego.
Zobacz Molykote Longterm 00 w SKLEPSMARY.PLShell Omala S4 WE
Syntetyczny olej przekładniowy typu PAG kierowany przede wszystkim do przekładni ślimakowych i zastosowań, w których istotne są sprawność oraz długa praca oleju. Olejów PAG nie wolno mieszać z wieloma olejami mineralnymi i PAO bez procedury wymiany.
Zobacz Shell Omala S4 WE w SKLEPSMARY.PLShell Omala S2 GX
Mineralny przemysłowy olej przekładniowy z dodatkami EP do zamkniętych przekładni zębatych, w tym wielu układów walcowych i planetarnych. Na karcie należy wybrać lepkość ISO VG właściwą dla temperatury rozruchu, prędkości i obciążenia.
Zobacz Shell Omala S2 GX w SKLEPSMARY.PLMolykote G-0052, 380 g
Smar spożywczy do wybranych łożysk, przegubów i kół zębatych w urządzeniach, w których istnieje ryzyko incydentalnego kontaktu z żywnością. Przed zakupem trzeba sprawdzić klasę NLGI, temperaturę i obciążenie konkretnego mechanizmu.
Zobacz Molykote G-0052 w SKLEPSMARY.PLPraktyczna procedura doboru
Z tabliczki znamionowej i instrukcji należy spisać typ przekładni, zalecany środek, lepkość ISO VG lub SAE, konsystencję NLGI, ilość napełnienia i interwał wymiany. Następnie określa się temperaturę, obroty, przełożenie, udary, czas pracy i pozycję montażu. Ważne są też przecieki, woda, pył, mycie, kontakt z żywnością oraz materiały kół i uszczelnień.
Po uruchomieniu warto kontrolować temperaturę, hałas, drgania, wycieki i wygląd środka. Metaliczne drobiny, zapach przegrzania, piana lub szybki wzrost temperatury wymagają diagnostyki. Dwa oleje tej samej lepkości mogą mieć inną bazę i zgodność z metalami kolorowymi. W krytycznej maszynie dobór należy potwierdzić, podając pełne dane aplikacji.