Smar molibdenowy – cechy, zalety, wady i zastosowanie

Smar molibdenowy jest smarem plastycznym wzbogaconym dwusiarczkiem molibdenu MoS₂. Ten ciemny, stały środek smarny wspomaga olej i dodatki EP tam, gdzie powierzchnie metalowe pracują pod dużym naciskiem, przy drganiach, udarach lub tarciu mieszanym. Nie należy mylić go z czystym proszkiem MoS₂, pastą montażową ani suchą powłoką. Każda z tych postaci działa inaczej i wymaga innego sposobu aplikacji.

Jak działa dwusiarczek molibdenu?

Kryształy MoS₂ mają budowę warstwową. Ich płaszczyzny łatwo przesuwają się względem siebie, a jednocześnie dobrze przylegają do metalu. Gdy film olejowy staje się bardzo cienki albo zostaje częściowo wyparty ze strefy tarcia, drobiny wypełniają nierówności i tworzą warstwę zmniejszającą bezpośredni kontakt powierzchni. Daje to właściwości pracy awaryjnej, ale nie oznacza, że smar może działać bez oleju bez końca.

Z czego składa się smar molibdenowy?

Podstawą jest olej mineralny lub syntetyczny, zagęszczacz utrzymujący go w miejscu oraz pakiet przeciwzużyciowy, antykorozyjny i przeciwutleniający. MoS₂ jest dodatkiem stałym, a nie zagęszczaczem. Dlatego dwa czarne smary mogą mieć zupełnie inną lepkość, odporność na wodę, pompowalność i zakres temperatur. Klasa NLGI opisuje konsystencję, natomiast o nośności i prędkości decyduje cała receptura.

Typowe zastosowania

Smary z MoS₂ stosuje się w obciążonych łożyskach ślizgowych i tocznych, przegubach kulowych, wielowypustach, sworzniach, tulejach, prowadnicach, wrzecionach gwintowanych oraz elementach maszyn budowlanych, rolniczych i transportowych. Dobrze sprawdzają się przy ruchu oscylacyjnym, małej lub średniej prędkości, obciążeniach udarowych i ryzyku korozji ciernej. W dźwigach, suwnicach, koparkach czy wózkach widłowych ich rezerwa przeciwzużyciowa bywa szczególnie cenna. Dobry dobór smaru ogranicza też koszty napraw i przestojów.

Nie każdy smar molibdenowy jest jednak najlepszym wyborem do małego, bardzo szybkiego łożyska precyzyjnego. Stałe cząstki, zbyt lepki olej bazowy lub niewłaściwa konsystencja mogą podnieść opory i temperaturę. Nie stosuje się go też automatycznie do tworzyw, gumy, styków elektrycznych, łożysk silników elektrycznych ani urządzeń spożywczych. W tych miejscach konieczna jest jednoznaczna aprobata producenta urządzenia i smaru.

Przykłady właściwego doboru

MOLYKOTE BR‑2 Plus jest mineralnym smarem litowym NLGI 2 z MoS₂, o lepkości oleju bazowego 110 mm²/s w 40°C i zakresie od −30°C do +130°C. Producent przewiduje go do ruchów od wolnych do szybkich przy średnich i dużych obciążeniach, między innymi do łożysk, prowadnic i wielowypustów. Jest dobrym smarem ogólnego przeznaczenia dla skojarzeń metal–metal.

MOLYKOTE Longterm 2 Plus również ma konsystencję NLGI 2 i zagęszczacz litowy, lecz bazuje na znacznie bardziej lepkim oleju 265 mm²/s oraz zawiera MoS₂ i grafit. Jest ukierunkowany na wolne i średnie ruchy, wysokie obciążenia, przeguby, sprzęgła, wielowypusty i ciężkie maszyny; jego deklarowany zakres wynosi od −25°C do +110°C. CX80 Smar Molibdenowy to z kolei smar litowo-wapniowy NLGI 2, przeznaczony do wilgoci, udarów i ciężkiej eksploatacji w zakresie od −25°C do +150°C.

Jak dobrać i prawidłowo zastosować?

Najpierw sprawdź zalecenie producenta maszyny: typ oleju bazowego, jego lepkość, zagęszczacz, klasę NLGI, temperaturę oraz prędkość łożyska. Następnie oceń nacisk, udary, wodę, pył i sposób podawania. Sam procent MoS₂ nie wystarcza do wyboru. Przy zmianie produktu usuń stary smar, jeżeli zgodność zagęszczaczy nie została potwierdzona. Wyczyść punkt smarny i podaj ilość przewidzianą w instrukcji; przepełnienie łożyska jest równie szkodliwe jak niedosmarowanie.

Smar nanosi się smarownicą, pistoletem, pędzlem lub szpachelką zależnie od opakowania i węzła. Po uruchomieniu trzeba obserwować temperaturę, hałas i ewentualny wyciek. MoS₂ nie naprawi zużytej bieżni, nadmiernego luzu ani uszkodzonego uszczelnienia. W przekładniach zamkniętych wolno go stosować tylko wtedy, gdy przewiduje to dokumentacja; przypadkowe dodawanie proszku może zmienić lepkość i zaburzyć obieg oleju.

Najważniejsza zasada: smar molibdenowy wybiera się do konkretnego węzła, a nie według koloru. MoS₂ jest znakomitym dodatkiem dla obciążonych powierzchni metalowych, lecz dopiero właściwy olej bazowy, zagęszczacz, NLGI i ilość tworzą bezpieczne rozwiązanie.